Ενώ βρισκόμαστε λίγες ώρες πριν από την σημερινή τελετή της επίσημης έναρξης της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, ο «απολογισμός» της χρονιάς που πέρασε στον τομέα της τεχνολογίας είναι καταιγιστικός. Αν οι προηγούμενες χρονιές ήταν η προετοιμασία, το 2025 ήταν η στιγμή της μεγάλης επιτάχυνσης, το έτος που η συζήτηση για την τεχνολογία έφυγε οριστικά από τη σφαίρα του «μελλοντικού» και προσγειώθηκε, σχεδόν βίαια, στο «παρόν». Ήταν η χρονιά που η Τεχνητή Νοημοσύνη έγινε ένας ορατός, καθοριστικός παράγοντας για τη στρατηγική, την επιβίωση και την ανταγωνιστικότητα κάθε σύγχρονης οικονομίας. Αν έπρεπε να επιλέξουμε μία φράση-κλειδί για τη χρονιά που φεύγει, αυτή θα ήταν αναμφίβολα η «AI-Volution». Αυτή η επανάσταση, δεν «έρχεται». Έχει ήδη ξεκινήσει. Το 2025 ήταν το σημείο καμπής όπου οι ηγέτες της αγοράς σταμάτησαν να ρωτούν «γιατί;» και άρχισαν να ρωτούν «πώς;». Η υιοθέτηση της AI δεν είναι πλέον στρατηγική επιλογή, αλλά ο νέος, αδιαπραγμάτευτος κανόνας του παιχνιδιού, που διαπερνά κάθετα τους όλους τους τομείς της οικονομίας. Ωστόσο, αυτή η μετάβαση που γίνεται πλέον ορατή παντού, φέρνει μαζί της και μια σειρά από νέες προκλήσεις, τις οποίες, τόσο η χώρα μας όσο και οι υπόλοιπες χώρες, καλούνται να αντιμετωπίσουν.
Η επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού βασίζεται πλέον σε όλο και πιο απαιτητικές τεχνολογικές υποδομές, από τα δίκτυα 5G και το edge computing μέχρι τα σύγχρονα data centers. Η πρόκληση δεν αφορά μόνο την εξασφάλιση επάρκειας ισχύος ή τον περιορισμό του ενεργειακού αποτυπώματος, αλλά την ολιστική διαχείριση του πώς, πού και πόσο καταναλώνεται η ενέργεια, χωρίς αυτό να γίνει φρένο στην καινοτομία. Ο σωστός σχεδιασμός, η χρήση νέων τεχνολογιών και η προώθηση αποδοτικών λύσεων είναι απαραίτητα για να μη γίνει η υποδομή ο αδύναμος κρίκος της ψηφιακής ανάπτυξης.
Παράλληλα, η νέα εποχή ορίζει τα δεδομένα ως «νέο χρυσάφι». Η συλλογή, αποθήκευση, ανάλυση και προστασία τεράστιων όγκων πληροφορίας φέρνει προκλήσεις διαφάνειας, ιδιωτικότητας και αξιοπιστίας. Το μεγάλο στοίχημα είναι να μετατραπεί η πληθώρα δεδομένων σε γνώση και αξία, χωρίς να χαθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών ή των πελατών. Η επένδυση σε ασφαλείς αρχιτεκτονικές και κουλτούρα υπεύθυνης διαχείρισης είναι πια αδιαπραγμάτευτη.
Την ίδια ώρα, καμία τεχνολογική πρόοδος δεν έχει πραγματικό αντίκτυπο αν το ανθρώπινο δυναμικό δεν την κατανοεί, δεν την αξιοποιεί, δεν προσαρμόζεται. Το ψηφιακό χάσμα μεγαλώνει όσο η πολιτεία και η αγορά δεν φροντίζουν για τη συνεχή εκπαίδευση, κατάρτιση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων των πολίτων. Οι χώρες και οι οργανισμοί που επενδύουν στη δια βίου μάθηση και δημιουργούν ένα περιβάλλον που αγκαλιάζει την αλλαγή, θα είναι σε θέση να αντέξουν στις αναταράξεις του μέλλοντος.
Συνάμα, η ταχύτητα των ψηφιακών εξελίξεων φέρνει καινούριους κινδύνους: από επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και δικτυακά συστήματα μέχρι την παραπληροφόρηση και τις ψηφιακές απάτες που απειλούν καταναλωτές και επιχειρήσεις. Δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Η συνεχής ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας, η ενημέρωση των χρηστών και η εφαρμογή προηγμένων μεθόδων προστασίας είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της λειτουργικής και επιχειρησιακής συνέχειας.
Και ενώ ο ψηφιακός κόσμος χτίζεται πάνω στη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών συστημάτων, οργανισμών και πλατφορμών, η αδυναμία διαλειτουργικότητας μπορεί να ακυρώσει καινοτομίες, να αυξήσει το κόστος και να μειώσει την ταχύτητα υλοποίησης λύσεων. Το στοίχημα λοιπόν τόσο για τους οργανισμούς του δημοσίου, όσο και του ιδιωτικού τομέα, είναι να επενδύσουν σε ανοιχτά πρότυπα, να υιοθετήσουν πλατφόρμες που μιλούν μεταξύ τους και να διευκολύνουν τη ροή πληροφορίας χωρίς εμπόδια.
Στο μεταξύ, η ραγδαία εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης, των IoTλύσεων και της αυτοματοποίησης δοκιμάζει αναπόφευκτα τα όρια της νομοθεσίας και των ρυθμιστικών αρχών. Η μεγάλη πρόκληση είναι η αναζήτηση της ισορροπίας μεταξύ καινοτομίας και ασφάλειας, δημιουργώντας έτσι ένα περιβάλλον όπου οι νέες τεχνολογίες μπορούν να δοκιμαστούν, να εξελιχθούν και να αξιολογηθούν χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο τον καταναλωτή ή την κοινωνία. Άλλωστε, η μετάβαση στη νέα ψηφιακή εποχή δεν είναι μόνο τεχνική υπόθεση, αλλά κυρίως πολιτισμική. Η επιτυχία κάθε project ή στρατηγικής εξαρτάται από το κατά πόσο οι άνθρωποι αγκαλιάζουν την αλλαγή, κατανοούν τα οφέλη και νιώθουν συμμέτοχοι στη διαδικασία. Οι χώρες και οι οργανισμοί που επενδύουν στην επικοινωνία, στη διαφάνεια και στην εμπλοκή όλων των μελών τους διαμορφώνουν ισχυρή κουλτούρα που αντέχει στις προκλήσεις.
Μια άλλη σημαντική πρόκληση για τη χώρα μας είναι η γεωστρατηγική αστάθεια και οι εξωγενείς παράγοντες. Η θέση της Κύπρου ως διαμετακομιστικού κόμβου και η φιλοδοξία να γίνει digital hub για την ευρύτερη περιοχή συνοδεύονται από διάφορα ρίσκα που σχετίζονται με την αστάθεια της γεωπολιτικής, τη διαχείριση κρίσεων, αλλά και τον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Η ανάπτυξη σύγχρονων υποδομών πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις εσωτερικές προκλήσεις, αλλά και τις διεθνείς δυναμικές που διαμορφώνουν το νέο περιβάλλον της ψηφιακής οικονομίας.
