Η επερχόμενη κινηματογραφική μεταφορά για την «Οδύσσεια» από τον Christopher Nolan έχει προκαλέσει τεράστια συζήτηση στα social media πριν ακόμη κυκλοφορήσει στις αίθουσες. Αφορμή στάθηκαν οι επιλογές ηθοποιών όπως ο Elliot Page και η Lupita Nyong’o, με πολλούς χρήστες — ανάμεσά τους και ο Elon Musk — να κατηγορούν την παραγωγή ότι «διαστρεβλώνει» την ελληνική μυθολογία για λόγους πολιτικής ορθότητας.
Οι αντιδράσεις επικεντρώνονται κυρίως στο γεγονός ότι η Lupita Nyong’o φημολογείται πως θα υποδυθεί την Ελένη της Τροίας, ενώ ο Elliot Page θα εμφανιστεί ως το φάντασμα του Αχιλλέα. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι οι χαρακτήρες αυτοί περιγράφονται από τον Όμηρο ως ξανθοί και λευκοί, άρα οποιαδήποτε διαφορετική απεικόνιση θεωρείται ιστορικά και πολιτισμικά ανακριβής.
Ωστόσο, πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι πρόκειται για μυθολογικά πρόσωπα και όχι για ιστορικές φιγούρες. Η «Οδύσσεια» άλλωστε είναι ένα έπος γεμάτο Κύκλωπες, τέρατα και θεούς, γεγονός που αφήνει περιθώρια καλλιτεχνικής ελευθερίας. Παράλληλα, τονίζεται ότι οι συγκεκριμένοι χαρακτήρες έχουν περιορισμένο ρόλο στο έργο, σε αντίθεση με την εικόνα που παρουσιάζεται στα social media.
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρέθηκαν και οι κατηγορίες ότι ο Nolan προχώρησε σε «diverse casting» για να ικανοποιήσει τους κανόνες εκπροσώπησης της Ακαδημίας των Όσκαρ. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Οι κανονισμοί των Όσκαρ δεν απαιτούν απαραίτητα πολυφυλετικό cast για να είναι μια ταινία υποψήφια. Οι προϋποθέσεις μπορούν να καλυφθούν μέσω γυναικών ή μειονοτήτων σε θέσεις παραγωγής, πρακτικής άσκησης ή διοικητικών ρόλων στα στούντιο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το «Oppenheimer», επίσης του Nolan, το οποίο είχε σχεδόν αποκλειστικά λευκό cast και παρ’ όλα αυτά πληρούσε τα κριτήρια των Όσκαρ λόγω της σύνθεσης της παραγωγικής ομάδας και της εταιρικής δομής της Universal.
Η υπόθεση δείχνει πώς οι σύγχρονες πολιτισμικές αντιπαραθέσεις μετατρέπουν ακόμη και μια κινηματογραφική μεταφορά της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας σε πεδίο ιδεολογικής σύγκρουσης. Τελικά, το πραγματικό ερώτημα ίσως δεν είναι αν η ταινία είναι «πιστή» στον Όμηρο, αλλά αν το κοινό είναι πλέον πρόθυμο να δεχτεί νέες και διαφορετικές ερμηνείες κλασικών έργων.
