Μια θεωρία που διατυπώθηκε πριν από περίπου δύο αιώνες για τη δύναμη των φαλαινών φυσητήρων αποκτά νέα επιστημονικά ερείσματα, φωτίζοντας ένα από τα πιο εντυπωσιακά περιστατικά στην ιστορία της ναυσιπλοΐας. Στο επίκεντρο βρίσκεται το τεράστιο κεφάλι των θαλάσσιων αυτών θηλαστικών και η πιθανότητα να λειτουργεί ως φυσικός πολιορκητικός κριός.
Η ιστορία συνδέεται με το φαλαινοθηρικό πλοίο Essex, το οποίο βυθίστηκε στον Ειρηνικό Ωκεανό το 1820, έπειτα από διαδοχικές προσκρούσεις φυσητήρα. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες επιζώντων, η φάλαινα έπεσε αρχικά με ορμή πάνω στο σκάφος και στη συνέχεια απομακρύνθηκε, προτού επιστρέψει και χτυπήσει ξανά, προκαλώντας καταστροφικές ζημιές στην πλώρη. Το ναυάγιο συγκλόνισε την εποχή του και αποτέλεσε μία από τις βασικές πηγές έμπνευσης για το μυθιστόρημα «Μόμπι Ντικ» του Χέρμαν Μέλβιλ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εκτίμηση του τότε αξιωματικού Όουεν Τσέις, ο οποίος θεωρούσε ότι το κεφάλι του φυσητήρα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως όπλο. Η ιδέα αυτή δεν αντιμετωπίστηκε για πολλά χρόνια ως επαρκώς τεκμηριωμένη επιστημονική εξήγηση. Ωστόσο, ο εξελικτικός βιολόγος Ντέιβ Κάριερ επανέφερε την υπόθεση το 2002, υποστηρίζοντας ότι το ιδιαίτερο ανατομικό χαρακτηριστικό ίσως εξελίχθηκε ώστε να επιτρέπει ισχυρές συγκρούσεις μεταξύ ζώων.
Το όργανο που βρίσκεται στο μπροστινό μέρος του κεφαλιού ονομάζεται σπερματσέτο και περιέχει μια λιπαρή ουσία, η οποία στο παρελθόν είχε μεγάλη εμπορική αξία. Οι φαλαινοθήρες την αξιοποιούσαν για φωτισμό και την παρασκευή προϊόντων, γεγονός που συνέβαλε στη μαζική θανάτωση φυσητήρων κατά τον 18ο και τον 19ο αιώνα.
Νεότερες παρατηρήσεις ενισχύουν την υπόθεση ότι οι φάλαινες μπορούν πράγματι να χρησιμοποιούν το κεφάλι τους σε συγκρούσεις. Ο ερευνητής Άλεκ Μπέρσλεμ κατέγραψε τέτοιες συμπεριφορές, ενώ σχετική μελέτη έχει εξετάσει την ικανότητα του συγκεκριμένου οργάνου να απορροφά τους κραδασμούς. Οι εκτιμήσεις για τη δύναμη πρόσκρουσης ενός ενήλικου φυσητήρα είναι εντυπωσιακές, αν και η ακριβής λειτουργία του οργάνου δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως.
Οι επιστήμονες εξετάζουν επίσης το ενδεχόμενο το σπερματσέτο να συμβάλλει στην παραγωγή ή τη μετάδοση ήχων, αλλά και στην επιλογή συντρόφου για τη φάλαινα. Επομένως, η θεωρία του «φυσικού όπλου» παραμένει μια ισχυρή ερμηνεία, όχι όμως οριστική απάντηση για όλες τις λειτουργίες αυτού του μοναδικού ανατομικού μηχανισμού.
Διαβάστε το περιοδικό «ΚΙΝΗΤΗ CY»
ΚΙΝΗΤΗ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΥΠΡΟΥ – ΤΕΥΧΟΣ 330
