Ο Bill Gates καλεί τις κυβερνήσεις να οργανώσουν άμεσα ένα εθνικό και διεθνές πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη, προειδοποιώντας ότι η ταχεία υιοθέτησή της μπορεί να ανατρέψει την αγορά εργασίας και να οξύνει τις κοινωνικές ανισότητες. Στην εκτενή επιστολή του, ο συνιδρυτής της Microsoft υποστηρίζει ότι η μετάβαση στην εποχή της AI θα συγκαταλέγεται στις πιο ταραχώδεις περιόδους της ανθρώπινης ιστορίας.
Κατά τον Gates, η τεχνολογία ενδέχεται μέσα στην επόμενη δεκαετία να επηρεάσει θέσεις εργασίας σε νομικές υπηρεσίες, εξυπηρέτηση πελατών, ιατρική, ανάπτυξη λογισμικού και βιομηχανία. Η πίεση θα φτάσει και στη χειρωνακτική εργασία, καθώς εξελίσσονται τα επιδέξια ρομπότ, ενώ οι νεότεροι εργαζόμενοι κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με λιγότερες θέσεις εισαγωγικού επιπέδου.
Η πίεση στην εργασία και την κοινωνική ασφάλεια
Ο Gates εκτιμά ότι το κρίσιμο σημείο θα έρθει όταν τα συστήματα θα προσφέρουν σχεδόν αλάνθαστη εργασία, ώστε οι επιχειρήσεις να έχουν ισχυρό οικονομικό κίνητρο να περιορίσουν την ανθρώπινη επίβλεψη. Τότε, γράφει, η συζήτηση θα ξεπεράσει την ανακατάρτιση και θα αφορά τον τρόπο λειτουργίας μιας οικονομίας που βασίζεται στην απασχόληση για εισόδημα, αξιοπρέπεια και κοινωνική σύνδεση.
«Πρέπει να σκεφτούμε από τώρα πώς θα μειώσουμε τις απώλειες θέσεων εργασίας, ώστε όλοι να μοιραστούν την ευημερία που δημιουργεί η AI», αναφέρει. Η αναμονή έως ότου εργαζόμενοι βρεθούν εκτοπισμένοι ή υποαπασχολούμενοι, προσθέτει, θα έρθει αργά, επειδή η AI αποτελεί διαρθρωτική πρόκληση για την οργάνωση της οικονομίας. Παραδέχεται επίσης ότι διατηρεί οικονομικούς δεσμούς με τον τεχνολογικό κλάδο, επισημαίνοντας όμως πως οι γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις ωθούν την ανάπτυξη της AI με μεγάλη ταχύτητα.
Η επιστολή περιγράφει έναν πιθανό κύκλο επιτάχυνσης: εταιρείες που αυτοματοποιούν εργασίες μπορούν να μειώνουν το κόστος τους, αναγκάζοντας ανταγωνιστές και νεοφυείς επιχειρήσεις να ακολουθήσουν. Οι μετακινήσεις εργαζομένων σε άλλες θέσεις, η επανεκπαίδευση και η αναζήτηση νέας δουλειάς, κατά τον Gates, θα προκαλέσουν σημαντική αναστάτωση, ενώ τα οφέλη κινδυνεύουν να συγκεντρωθούν σε μικρό αριθμό ανθρώπων.
Οι κίνδυνοι πέρα από την αγορά εργασίας
Η εργασία αποτελεί έναν από τους τρεις μεγάλους κινδύνους που περιγράφει. Ο Gates προειδοποιεί επίσης ότι η AI μπορεί να ενισχύσει δράστες με περιορισμένες δεξιότητες, διευκολύνοντας απάτες, παραπληροφόρηση, deepfakes και παρακολούθηση, όπως και επιθέσεις σε συστήματα νοσοκομείων, χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, δικτύων ύδρευσης και ηλεκτρικής ενέργειας. Θέτει ακόμη το ενδεχόμενο κατάχρησης στη δημιουργία βιολογικών απειλών και τη συγκέντρωση ισχύος μέσω αυτόνομων όπλων ή της χειραγώγησης της κοινής γνώμης.
Τρίτος κίνδυνος αφορά την ανάπτυξη παιδιών και τις ανθρώπινες σχέσεις. Ο Gates αναφέρεται στην πιθανότητα οι AI companions να ενισχύσουν την απομόνωση ή την εξάρτηση, καθώς παραμένουν διαρκώς διαθέσιμοι και προσαρμόζονται στις προτιμήσεις του χρήστη. Συνδέει την ανησυχία του και με την εκπαίδευση, όπου η τεχνολογία μπορεί να διευρύνει τη μάθηση, αλλά και να αποδυναμώσει την κριτική σκέψη, ιδίως στους νεότερους.
Πλαίσιο διακυβέρνησης, ανθρώπινη εργασία και φορολογία
Παρά τις προειδοποιήσεις του, ο Gates αποδίδει στην AI δυνατότητα να βελτιώσει την υγεία, τη γεωργία, την εκπαίδευση και τις δημόσιες υπηρεσίες. Αναφέρεται σε ταχύτερη αναζήτηση επιστημονικής γνώσης, σε καλύτερη υποστήριξη γιατρών και ασθενών, σε χρήσιμες γεωργικές συμβουλές για αγρότες χωρών χαμηλού εισοδήματος και σε απλούστερες διαδικασίες πρόσβασης σε κοινωνικές παροχές. Η έκβαση, υπογραμμίζει, θα εξαρτηθεί από πολιτικές επιλογές και από την πρόσβαση που θα αποκτήσουν κοινωνικές ομάδες και χώρες με λιγότερους πόρους.
Ως πρώτη προτεραιότητα προτείνει τη δημιουργία νέων θεσμών σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, ικανών να συντονίσουν ζητήματα απασχόλησης, ασφάλειας, εκπαίδευσης, φορολογίας, ενέργειας, εκλογών, υγείας και χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η διαδικασία, κατά τον ίδιο, πρέπει να περιλαμβάνει εκλεγμένους αξιωματούχους, ειδικούς, εργαζομένους, επιχειρήσεις και τοπικές κοινότητες, ενώ οι χώρες που φιλοξενούν κορυφαίους δημιουργούς AI και ελέγχουν κρίσιμα τμήματα της αλυσίδας εφοδιασμού καλούνται να συμφωνήσουν σε κοινούς κανόνες.
Στις προτάσεις του εντάσσει και την ιδέα του «Human Reserved», δηλαδή πεδία εργασίας που θα διατηρούνται για ανθρώπους, είτε για κοινωνικούς είτε για οικονομικούς λόγους. Προτείνει ακόμη φορολόγηση των AI tokens και των ρομπότ, ώστε να περιοριστούν τα κίνητρα αντικατάστασης εργαζομένων και να χρηματοδοτηθούν η επανεκπαίδευση και ένα ισχυρότερο κοινωνικό δίχτυ ασφαλείας. Η φορολόγηση, σημειώνει, χρειάζεται στοχευμένο σχεδιασμό, ώστε να μη επιβραδύνει ωφέλιμες χρήσεις της AI, όπως εκείνες που μειώνουν το κόστος της ιατρικής και της εκπαίδευσης.
