Αναφορικά με την Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας (ΕΥ) για το έργο «Ψηφιακός Πολίτης» στην οποία μεταξύ άλλων διατυπώνονται σοβαρές επιφυλάξεις καθώς και έλλειψη επαρκούς και τεκμηριωμένης κοστολόγησης κατά το στάδιο σύναψης της Σύμβασης μεταξύ του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής και του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Ελλάδας, το Υφυπουργείο με σχετική ανακοίνωση διευκρινίζει τα ακόλουθα:
- Σε κανένα σημείο της Έκθεσης δεν διαπιστώνεται ή τεκμηριώνεται παρανομία, παρατυπία ή μεμπτή ενέργεια εκ μέρους του Υφυπουργείου. Αντιθέτως, από το ίδιο το περιεχόμενο και τον προλογισμό της Έκθεσης προκύπτει ότι η ανάθεση, υλοποίηση και διαχείριση του έργου βασίστηκε σε πρόνοιες του εθνικού και ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου.
- Ενώ θα έπρεπε στην Έκθεση να περιλαμβάνεται ρητή καταγραφή ότι όλες οι ενέργειες πραγματοποιήθηκαν νομότυπα, αυτή περιορίζεται στη διατύπωση προβληματισμών και ανησυχιών ως προς τις επιμέρους πτυχές της διαδικασίας.
- Παρά το γεγονός ότι οι εκτενείς και τεκμηριωμένες θέσεις του Υφυπουργείου υποβλήθηκαν στην ΕΥ ήδη από το αρχικό στάδιο της διερεύνησης, δεν ελήφθησαν υπόψη κατά τη διαμόρφωση της τελικής Έκθεσης, με αποτέλεσμα να παραμένουν στην Έκθεση ατεκμηρίωτες και ασαφείς αναφορές που δύνανται να δημιουργούν εσφαλμένες εντυπώσεις ή υπόνοιες περί μεμπτής δράσης, κάτι που κατηγορηματικά δεν υφίσταται.
- Τέτοιο παράδειγμα αποτελεί η αναφορά στην έκθεση της ΕΥ ότι ο «έλεγχος της νομιμότητας έγινε λίγο πριν την υπογραφή της σύμβασης», κάτι που δεν ισχύει, αφού γραπτώς έχουμε απαντήσει ότι η Νομική Υπηρεσία (ΝΥ) είχε εμπλακεί από τον Απρίλιο 2024, για τη συνομολόγηση του Μνημονίου Συνεργασίας, και ακολούθως, από τον Ιούλιο 2024, για την τελική Συμφωνία, σε συνεργασία με την αντίστοιχη νομική υπηρεσία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Επί της διαδικασίας ανάθεσης, υλοποίησης και διακυβέρνησης του έργου:
- Η υλοποίηση του έργου προκύπτει από τη Διακυβερνητική Ελλάδας-Κύπρου του Νοεμβρίου 2023, και πραγματοποιήθηκε μέσω διακρατικής συνεργασίας μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας. Η επιλογή αυτή εδράζεται σε ρητή πρόνοια του ευρωπαϊκού δικαίου που επιτρέπει συνεργασία μεταξύ κρατών μελών για την παροχή δημόσιων υπηρεσιών.
- To Υφυπουργείο διατηρεί πλήρη συμβατική σχέση με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Ελλάδας, ενώ έχουν περιληφθεί ρήτρες διασφάλισης του δημοσίου συμφέροντος. Το παράδειγμα αναφοράς που παρουσιάζεται ως δυσμενής πρόνοια όσον αφορά την αποδοχή των παραδοτέων μετά από 20 ημέρες, είναι συνήθης πρόνοια σε τέτοιες συμβάσεις.
- Οι αρμόδιες Υπηρεσίες του Κράτους, περιλαμβανομένης της ΝΥ της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και των αντίστοιχων νομικών υπηρεσιών της Ελλάδας, ήταν εμπλεκόμενες εξ’ αρχής και επί του συνόλου των διαδικασιών. Συγκεκριμένα, η διαδικασία νομοτεχνικού ελέγχου ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2024, πολύ πριν την υπογραφή των δύο εγγράφων (Μνημόνιο Συνεργασίας: υπογραφή Ιούνιος 2024, και Συμφωνία: υπογραφή Οκτώβριος 2024). Η υπογραφή της Συμφωνίας, τρεις (3) μόλις ημέρες μετά τη λήψη της επίσημης επιστολής, αποτελεί αποτέλεσμα της κατάλληλης προετοιμασίας κατά το στάδιο της ανταλλαγής απόψεων με τη ΝΥ και της ετοιμότητας του Υφυπουργείου να προχωρήσει σε υπογραφή.
- Αντίστοιχα, το έργο έλαβε υπόψη και συμμορφώθηκε με τις απόψεις της Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων, ενώ έτυχε της σύμφωνης γνώμης του γραφείου της Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
- Το κόστος του έργου καθορίστηκε στο πλαίσιο της διακρατικής συμφωνίας, λαμβάνοντας υπόψη υφιστάμενη τεχνολογική υποδομή και αξιοποίηση ώριμης λύσης. Η επιλογή αυτή επέτρεψε σημαντική εξοικονόμηση χρόνου και πόρων σε σύγκριση με την ανάπτυξη νέου συστήματος από μηδενική βάση.
- Παράλληλα, έχουν προβλεφθεί μηχανισμοί διασφάλισης, που επιτρέπουν τη μελλοντική ανεξαρτησία και προσαρμογή του συστήματος, καθώς πρόκειται για σύμβαση με συγκεκριμένη χρονική διάρκεια.
Όσον αφορά τα επόμενα βήματα και το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι (EUDI):
- Η υποχρέωση εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Ψηφιακού Πορτοφολιού δεν αναιρεί τη σημασία του «Ψηφιακού Πολίτη». Όλα σχεδόν τα κράτη έχουν προχωρήσει σε μια εθνική εφαρμογή ανεξάρτητα από τις Ευρωπαϊκές Υποχρεώσεις και αυτό οφείλαμε να πράξουμε και εμείς, έστω με καθυστέρηση.
- Το EUDI βρίσκεται ακόμη σε φάση διαμόρφωσης και όλα τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν αντίστοιχες τεχνικές και σχεδιαστικές προκλήσεις, όσον αφορά το κατά πόσο θα αποτελέσει ξεχωριστή λύση ή όχι.
- Δεδομένης της καθορισμένης διάρκειας της ισχύουσας Σύμβασης, το Υφυπουργείο προτίθεται να προχωρήσει με ανοικτή διαγωνιστική διαδικασία, με επιλογές είτε α) την περαιτέρω ανάπτυξη της υφιστάμενης εφαρμογής με ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής διάστασης, είτε β) τη διατήρηση του Ψηφιακού Πολίτη στη σημερινή του μορφή και την υλοποίηση διακριτής λύσης για την ευρωπαϊκή διάσταση, όπως πράττουν και άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).
Εν κατακλείδι:
- Το Υφυπουργείο λειτούργησε με γνώμονα τη διαφάνεια και τη νομιμότητα, σε όλο το φάσμα της υλοποίησης του έργου, όπως και σε όλα τα έργα που υλοποιεί.
- Η διαδικασία που ακολουθήθηκε έγινε πλήρως εντός των ορίων του εθνικού και ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου, σύμφωνα πάντοτε με τις νενομισμένες διαδικασίες, με την εμπλοκή, και έχοντας εξασφαλίσει την έγκριση των αρμοδίων οργάνων και υπηρεσιών.
Ο «Ψηφιακός Πολίτης» αποτελεί κεντρικό έργο της στρατηγικής ψηφιακού μετασχηματισμού, μια καίρια προτεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η συνεργασία με την Ελληνική Δημοκρατία επέτρεψε την ταχεία και ασφαλή υλοποίηση μιας λειτουργικής ψηφιακής λύσης σε διάστημα μηνών, ενισχύοντας παράλληλα τη διαλειτουργικότητα μεταξύ δύο κρατών μελών της ΕΕ. Είναι τέτοιου είδους συνεργασίες που οφείλουμε να εξετάζουμε και να υλοποιούμε.
Το Υφυπουργείο παραμένει ανοικτό σε τεχνοκρατικό διάλογο και εξετάζει με σοβαρότητα τις επισημάνσεις και απόψεις της ΕΥ, διατηρώντας σταθερά ως προτεραιότητα το δημόσιο συμφέρον, την αποτελεσματική αλλαγή της γραφειοκρατικής αντίληψης και προσέγγισης που αποτελεί ένα από τα κυριότερα προβλήματα που έχουμε να διαχειριστούμε στο δημόσιο, και τη συνεχή αναβάθμιση των ψηφιακών υπηρεσιών προς τους πολίτες, πάντοτε εντός του πλαισίου νομιμότητας και των σχετικών κανονισμών.
