Πώς λειτουργεί ένα VPN (και γιατί πρέπει να σε ενδιαφέρει)

Τα VPN (Virtual Private Networks) έχουν γίνει ένα από τα πιο δημοφιλή εργαλεία προστασίας της ιδιωτικότητας στο διαδίκτυο. Είναι εύκολα στη χρήση, οικονομικά – πολλές φορές ακόμη και δωρεάν – και προσφέρουν δυνατότητες που ξεπερνούν την απλή ανωνυμία, όπως πρόσβαση σε περιεχόμενο streaming από άλλες χώρες ή παράκαμψη γεωγραφικών περιορισμών. Παρ’ όλα αυτά, ελάχιστοι γνωρίζουν τι ακριβώς κάνει ένα VPN «πίσω από την κουρτίνα». Η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας ενός VPN δεν απαιτεί πτυχίο πληροφορικής. Αντιθέτως, με λίγη βασική γνώση μπορείς να καταλάβεις τι προστατεύει, τι δεν προστατεύει και πώς να επιλέξεις την κατάλληλη υπηρεσία για τις ανάγκες σου.

Τι είναι ένα VPN;

Ένα VPN είναι ένας τρόπος ασφαλούς σύνδεσης σε ένα δίκτυο – είτε πρόκειται για ένα ιδιωτικό εταιρικό δίκτυο είτε για το ίδιο το internet. Αρχικά σχεδιάστηκε για εργαζομένους που χρειάζονταν ασφαλή απομακρυσμένη πρόσβαση σε αρχεία. Τα τελευταία 15 χρόνια, όμως, τα VPN προωθούνται μαζικά σε ιδιώτες χρήστες ως εργαλεία προστασίας της ιδιωτικότητας.

Κάθε VPN αποτελείται από δύο βασικά μέρη:

• Τον server, που λειτουργεί ως μεσάζοντας μεταξύ εσένα και του internet.
• Τον client, δηλαδή το πρόγραμμα ή app που εγκαθιστάς στη συσκευή σου.

Τι συμβαίνει όταν ενεργοποιείς ένα VPN;

Όταν συνδέεσαι σε ένα VPN, όλη η διαδικτυακή σου κίνηση περνά πρώτα από τον VPN server. Η επικοινωνία μεταξύ της συσκευής σου και του server είναι κρυπτογραφημένη, ώστε κανείς – ούτε ο πάροχος internet (ISP), ούτε τρίτοι – να μην μπορεί να δει τι ακριβώς κάνεις online. Ο VPΝ server αποκρυπτογραφεί το αίτημά σου και το προωθεί στον τελικό προορισμό (π.χ. μια ιστοσελίδα). Η απάντηση επιστρέφει στον server, κρυπτογραφείται ξανά και καταλήγει σε εσένα. Έτσι, ο κόσμος «βλέπει» τον VPN server και όχι τη δική σου IP διεύθυνση.

Γιατί να χρησιμοποιήσεις VPN;

Οι δύο βασικοί λόγοι είναι:

• Ανωνυμία και ιδιωτικότητα: Ο ISP σου δεν μπορεί να καταγράφει τη δραστηριότητά σου και να τη μεταπωλεί σε διαφημιστές. Επίσης, προσφέρει προστασία σε δημοσιογράφους, ακτιβιστές και χρήστες σε χώρες με αυστηρή λογοκρισία.
• Αλλαγή εικονικής τοποθεσίας: Μπορείς να δεις περιεχόμενο streaming που δεν είναι διαθέσιμο στη χώρα σου ή να παρακάμψεις εθνικά firewalls.

Πώς μεταδίδεται κανονικά η πληροφορία στο internet;

Χωρίς VPΝ, η κίνηση σου περνά από το modem, τον ISP και στη συνέχεια στους servers των ιστοσελίδων. Το σύστημα βασίζεται στα πρωτόκολλα IP και TCP/IP, που «σπάνε» τα δεδομένα σε μικρά πακέτα, τα στέλνουν μέσω διαφορετικών διαδρομών και τα επανασυναρμολογούν στον προορισμό. Ένα VPΝ παρεμβαίνει σε αυτή τη διαδικασία, κρύβοντας την προέλευση των πακέτων και κρυπτογραφώντας το περιεχόμενό τους.

Τι είναι το VPN tunneling και η κρυπτογράφηση;

Η έννοια του «tunnel» περιγράφει τη δημιουργία μιας ασφαλούς, αδιαφανούς διαδρομής ανάμεσα σε εσένα και τον VPΝ server. Στην πράξη, κάθε πακέτο δεδομένων «τυλίγεται» μέσα σε ένα δεύτερο, κρυπτογραφημένο πακέτο.

Τα VPN χρησιμοποιούν ισχυρά πρωτόκολλα κρυπτογράφησης, όπως AES-256 ή ChaCha20, σε συνδυασμό με ασύμμετρη κρυπτογράφηση (TLS) για την ασφαλή ανταλλαγή κλειδιών. Δημοφιλή πρωτόκολλα είναι τα OpenVPN, WireGuard, IKEv2 και L2TP, ενώ παλαιότερα όπως το PPTP θεωρούνται πλέον ανασφαλή.

Τι να κρατήσεις τελικά;

Ένα VPN:

• Δεν σε κάνει «αόρατο» αν αποκαλύπτεις ο ίδιος στοιχεία σου online.
• Δεν αντικαθιστά την καλή ψηφιακή «υγιεινή» (ισχυρούς κωδικούς, ενημερώσεις, προσοχή σε phishing).
• Είναι όμως ένα πολύτιμο εργαλείο για ιδιωτικότητα, ασφάλεια και ελευθερία πρόσβασης στο internet.

Διαβάστε επίσης: Πώς να ξεφύγεις από το χαμό του AI περιεχομένου και την εποχή του ChatGPT