Τα θετικά αποτελέσματα με κέρδη ρεκόρ ύψους €153,7 εκατ. που σημείωσε η Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου την τελευταία διετία ( €77,7 εκατ. το 2021 και €76 εκατ. το 2022), φαίνεται να μην στάθηκαν ικανά να πείσουν την Ελεγκτική Υπηρεσία για την ανθεκτικότητά του Ημικρατικού Οργανισμού.
Παρά την ξεκάθαρη παραδοχή, όπως αυτή αναφέρεται στην Ειδική Έκθεση της Ε.Υ για τα έτη 2021- 2022, ότι, «Η ΑΤΗΚ παραμένει επικερδής επιχείρηση» γίνεται ταυτόχρονα επίκληση των προβλέψεων της ίδιας της ΑΤΗΚ για την επόμενη τριετία 2024-2026, και σημειώνεται πως «δεικνύουν στασιμότητα στην ανάπτυξη και αναστροφή στην αύξηση της κερδοφορίας των τελευταίων ετών».
Ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρήματα και συστάσεις που προέκυψαν από τον έλεγχο που διεξήγαγε η Ελεγκτική Υπηρεσία ήταν συνοπτικά τα πιο κάτω:
Η ΑΤΗΚ εξακολουθεί να διατηρεί Συμπληρωματικό Ταμείο Ιατροφαρμακευτικής Περίθαλψης (ΣΤΙΠ) μετά την εφαρμογή του Γενικού Σχεδίου Υγείας (ΓεΣΥ) το οποίο Ταμείο καλύπτει όλους τους μηνιαίους υπαλλήλους, τους συνταξιούχους της Αρχής και τους εξαρτώμενους και καλύπτει υπηρεσίες και βαθμό κάλυψης που παρείχε η Αρχή πριν την εφαρμογή του ΓεΣΥ και που δεν καλύπτονται από το ΓεΣΥ.
Το κατ’ αποκοπή επίδομα οδοιπορικών και το επίδομα παραστάσεως που καταβάλλεται στο ανώτερο προσωπικό της Αρχής, συγκρινόμενα με τα ισχύοντα στο Δημόσιο Τομέα, εξακολουθούν να είναι μεγαλύτερα.
Στο προσωπικό της Αρχής παραχωρούνται τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες όπως δωρεάν ή με έκπτωση πακέτο τηλεφωνίας, υπηρεσίες διαδικτύου και CytaVision Value Pack, ενώ στο ανώτερο προσωπικό καλύπτονται επιπρόσθετα οι μηνιαίες κλήσεις σταθερής και κινητής τηλεφωνίας μέχρι συγκεκριμένο ποσό. Επίσης παρέχεται κάθε δύο χρόνια δικαίωμα έκδοσης κουπονιού για αγορά κινητής συσκευής ή υπολογιστή ταμπλέτα τα οποία δεν έχουν ημερομηνία λήξης.
Η δαπάνη για υπερωριακή απασχόληση των μηνιαίων υπαλλήλων παρουσιάζεται ιδιαίτερα αυξημένη.
Με την υπογραφή της συμφωνίας για ανανέωση της Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας (ΣΣΕ) Ωρομίσθιου Προσωπικού για τα έτη 2019 έως 2021 όλο το ωρομίσθιο προσωπικό που εντάσσεται στο Τακτικό Ωρομίσθιο Προσωπικό μετατρέπεται σε Αορίστου Χρόνου και έχει επιλογή να ενταχθεί στο νέο Επαγγελματικό Σχέδιο Συνταξιοδοτικών Ωφελημάτων.
Το 2023 εγκρίθηκε νέο Σχέδιο Εθελούσιας Αποχώρησης (ΣΕΑ2023), τρίτο στη σειρά από το 2014 που εισήχθη ο θεσμός της εθελούσιας αφυπηρέτησης, το οποίο λόγω του αυξημένου ποσοστού αποζημίωσης που προέβλεπε συγκριτικά με τα προηγούμενα ΣΕΑ και του μεγαλύτερου μέγιστου ποσού αποζημίωσης (μέχρι €180.000), ήταν αρκετά ελκυστικό ώστε να παρατηρηθεί αύξηση στον αριθμό υπαλλήλων που αιτήθηκαν πρόωρη αποχώρηση (345 υπάλληλοι υπέγραψαν αμετάκλητες δηλώσεις για αποχώρηση) και να δημιουργηθούν σοβαρά λειτουργικά προβλήματα στον Οργανισμό. Κατά τη λήψη της απόφασης για προώθηση του ΣΕΑ2023 δεν είχε ολοκληρωθεί η μελέτη, που ανατέθηκε σε αναλογιστικό οίκο, για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του προηγούμενου Σχεδίου ΣΕΑ2019, ώστε να ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματά της.
Η ΑΤΗΚ υπέγραψε Σημείωμα Συναντίληψης με τις Συνδικαλιστικές Οργανώσεις για την Μετεξέλιξη του Προσωπικού της με το οποίο αποφασίστηκε κατ’ αρχήν συμφωνία για αναβάθμιση του ωρομίσθιου προσωπικού σε Μηνιαίο Προσωπικό Ιδιωτικού Δικαίου με πρόσθετα ωφελήματα και δημιουργία Νέας Κατηγορίας Μηνιαίου Προσωπικού Δημοσίου Δικαίου.
Στον Προϋπολογισμό της ΑΤΗΚ για το έτος που έληξε στις 31.12.2023 περιλήφθηκε πρόνοια στο κονδύλι «Αμοιβές και Κίνητρα» ύψους €90.000, η οποία σύμφωνα με το επεξηγηματικό υπόμνημα αφορά ποσό που θα διδόταν ως φιλοδώρημα (bonus) στους Ανώτερους Διευθυντές. Θέση της Εκλεκτικής Υπηρεσίας είναι ότι η εισαγωγή κινήτρων για τον ΑΕΔ και το ανώτερο προσωπικό δεν αφορά μόνο την ΑΤΗΚ, αλλά ευρύτερα την Κυβέρνηση, η οποία θα πρέπει να μελετήσει σφαιρικά το θέμα και να ενεργήσει στη βάση διεθνών βέλτιστων πρακτικών.
Η επαγγελματική δραστηριοποίηση του τέως Προέδρου του ΔΣ της Αρχής, μέσω της ιδιότητας του Διευθυντή σε εταιρεία με δραστηριότητα και σε επενδυτικά ταμεία, δημιουργούσε καταστάσεις που ενδέχεται να θεωρηθούν ότι οδηγούσε σε σύγκρουση συμφερόντων. Επίσης, η επαγγελματική σχέση μεταξύ του τέως Προέδρου και ενός Μέλους του ΔΣ της Αρχής σε δικηγορική εταιρεία όπου, ο μεν Πρόεδρος κατέχει το 33% του μετοχικού κεφαλαίου και το Μέλος είναι υπάλληλος, μπορεί να θεωρηθεί ως στενή επαγγελματική σχέση η οποία εκλαμβάνεται ως ικανή να επηρεάσει την ανεξάρτητη βούληση του Μέλους.
Η ΑΤΗΚ αποφάσισε την είσοδό της στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού (Cyta Power). Η Ε.Υ επεσήμανε ότι:
- Η απόφαση αυτή συγκρούεται με τη νομοθεσία της ΑΤΗΚ που της επιτρέπει δραστηριοποίηση μόνο στον τομέα των τηλεπικοινωνιών.
- Η ΑΤΗΚ θα συνεργαστεί με ιδιώτες επενδυτές και θα ενεργεί ουσιαστικά ως ανταγωνιστής της ΑΗΚ.
- Με βάση το Βασικό Επιχειρησιακό Σχέδιο απαιτούνται σωρευτικά δαπάνες €98 εκ. Φαίνεται ότι η πληροφόρηση που δόθηκε στο ΥΣ από το Υπουργείο Οικονομικών ή/και την ΑΤΗΚ ήταν ελλιπής αφού ουσιαστικά η επένδυση παρουσιάστηκε ως έργο ενεργειακής κάλυψης των ιδίων αναγκών της ΑΤΗΚ. Ούτε και στον Προϋπολογισμό που είχε τεθεί ενώπιον της ΒτΑ και ψηφίστηκε σε νόμο δεν επεξηγήθηκε ότι πρόκειτο για είσοδο στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού.
Ως προς την επιλογή στρατηγικού συνεργάτη για τη δημιουργία νέου κέντρου δεδομένων (Data Center) στην Κύπρο, η Ε.Υ επισημαίνει τα ακόλουθα:
- Το ΔΣ της ΑΤΗΚ, ενώ αρχικά αποφάσισε ότι τα κριτήρια επιλογής του στρατηγικού συνεργάτη πρέπει να καθοριστούν με σαφήνεια και διαφάνεια, εντούτοις οι μετέπειτα ενέργειες/αποφάσεις του καταδεικνύουν το εντελώς αντίθετο. Η απόφαση για συμπερίληψη συγκεκριμένης αλλοδαπής εταιρείας στη Φάση Γ του έργου, ενώ δεν περιλαμβανόταν στις 39 εταιρείες που εξετάστηκαν στη Φάση Α από τους συμβούλους, με την αιτιολογία ότι προσέγγισε την Αρχή, είναι κατά την άποψη μας απολύτως ατεκμηρίωτη και αδιαφανής.
- Τον Φεβρουάριο του 2023, κατ’ εντολή της Εταιρείας 6, ετοιμάστηκε από τον συμβουλευτικό οίκο Β μελέτη βιωσιμότητας αναφορικά με το έργο. Με αυτό τον τρόπο, ξαφνικά και αδιαφανώς η Εταιρεία 6 εμφανίζεται ως δυνητικός συνεργάτης της ΑΤΗΚ. Στην εισαγωγή της μελέτης αναφέρεται ότι το έργο προγραμματίζεται να αναπτυχθεί από την Εταιρεία 6 μαζί με την ΑΤΗΚ και την Εταιρεία 4. Δηλαδή, μια εταιρεία, αυτόκλητα ετοίμασε μελέτη βιωσιμότητας με την ίδια να αυτοπροσδιορίζεται ως συνεργάτης της ΑΤΗΚ, την υπέβαλε στην ΑΤΗΚ και αυτή άρχισε να την εξετάζει και να χρησιμοποιεί τη μελέτη βιωσιμότητας που ετοιμάστηκε κατ’ εντολή της εταιρείας. Η ΑΤΗΚ ανέφερε ότι η πρόθεση/πρόταση της εταιρείας δεν έγινε αποδεκτή από τη ΑΤΗΚ. Παραμένει ωστόσο γεγονός ότι, μέχρι την έναρξη διερεύνησης του θέματος από την Υπηρεσία μας, η ΑΤΗΚ συνομιλούσε με την εταιρεία αυτή για το ενδεχόμενο συνεργασίας τους και χρησιμοποίησε μελέτη βιωσιμότητας που είχε ετοιμαστεί κατ’ εντολή της εταιρείας.
Αναφορικά με την κατασκευή νέου υποθαλάσσιου καλωδιακού συστήματος με τον Λίβανο (CADMOS-2) επισημάναμε ότι η ΑΤΗΚ, κατά τη λήψη της απόφασης, δεν διασφάλισε πλήρως τα συμφέροντα της, αφού παρόλο που θα χρηματοδοτήσει 100% της κεφαλαιουχικής δαπάνης του CADMOS-2, ωστόσο μόνο το 50% του συστήματος CADMOS-2 θα ανήκει στην ΑΤΗΚ.
Στις οικονομικές καταστάσεις της ΑΤΗΚ περιλαμβάνονται προκαταβολές για αθλητικό περιεχόμενο ύψους €15,2 εκ. στις 31.12.2022 και €10,9 εκ. στις 31.12.2021. Λαμβανομένων υπόψη του σημαντικού ετεροχρονισμού της προκαταβολής σε σχέση με τη χρονική στιγμή που η ΑΤΗΚ θα αποκομίσει όφελος από τα τηλεοπτικά δικαιώματα και των σοβαρών κινδύνων που ελλοχεύουν, θεωρήσαμε ότι κακώς η ΑΤΗΚ δεν έχει περιλάβει στις συμφωνίες κατάλληλες δικλείδες για διασφάλιση των δικαιωμάτων της.
Διαπιστώσαμε ότι για την αγορά ξένου περιεχομένου μέσω αντιπροσώπου, καταβλήθηκαν το 2021 και 2022 τα ποσά των €547.333 και €697.250, αντίστοιχα, σε τέσσερις εταιρείες οι οποίες ανήκουν στον Πρόεδρο της ΚΟΠ.
Διαπιστώσαμε ότι η ΑΤΗΚ αγοράζει υπηρεσίες από τηλεοπτικό παραγωγό/σκηνοθέτη και από αθλητικογράφους με απευθείας αναθέσεις.
Η μεγαλύτερη δαπάνη για προβολή διαφημιστικών εκστρατειών αφορά σε εκστρατείες μέσω τηλεόρασης, οι οποίες παρουσιάζουν μείωση το 2022 συγκριτικά με το 2021, ενώ αύξηση παρατηρείται στις διαφημιστικές εκστρατείες μέσω ραδιοφώνου και ιστοσελίδων.
Η δαπάνη για χορηγίες ανήλθε σε €717.559 το 2021 και €694.887 το 2022. Το μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης αφορούσε στη χορηγία της ΑΤΗΚ προς την ΚΟΠ (€475.000 ανά έτος), ως Χορηγός του Παγκύπριου Πρωταθλήματος Α΄ Κατηγορίας.
Στα γενικά συμπεράσματα της έκθεσης καταγράφονται και τα εξής:
- Η ΑΤΗΚ προωθεί αποσπασματικά θέματα/κεφάλαια που αφορούν στη μετεξέλιξη και αμοιβή του προσωπικού, χωρίς να έχει οριστικοποιηθεί/εγκριθεί ολοκληρωμένο πλαίσιο.
- Διαπιστώθηκαν αδυναμίες, ως προς τη συμμόρφωση με τις πρόνοιες των σχετικών Νόμων και Κανονισμών, που διέπουν τη ρύθμιση θεμάτων που σχετίζονται με το προσωπικό, καθώς και την αδειοδότηση Καταστημάτων και Σταθμών Βάσης Κινητής Τηλεφωνίας.
- Η ΑΤΗΚ δρομολογεί επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ χωρίς τη δέουσα μελέτη/αξιολόγηση της νομιμότητας, της σκοπιμότητας και της βιωσιμότητας των εν λόγω επενδύσεων.
- Με τις απευθείας αναθέσεις συμβάσεων παροχής υπηρεσιών και προμήθειας εξοπλισμών παραβιάζονται οι αρχές της ίσης μεταχείρισης, της μη διάκρισης και της διαφάνειας.
Γενικές συστάσεις
Η ΑΤΗΚ να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε να ενεργεί πάντοτε σε συμμόρφωση με το νομικό πλαίσιο, και να υιοθετεί τις βέλτιστες πρακτικές και διαδικασίες για την ορθολογιστική χρηματοοικονομική διαχείριση και τη διασφάλιση των συμφερόντων της, με τήρηση των αρχών της χρηστής διοίκησης και διαφάνειας.
