Σε πολιτική συμφωνία για την απλοποίηση βασικών κανόνων του AI Act κατέληξαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ, στο πλαίσιο του Digital Omnibus για την τεχνητή νοημοσύνη. Η συμφωνία μεταθέτει την εφαρμογή υποχρεώσεων για συστήματα AI υψηλού κινδύνου, με στόχο να υπάρξει περισσότερος χρόνος για τεχνικά πρότυπα και εργαλεία υποστήριξης, ενώ εισάγει και απαγόρευση συστημάτων που παράγουν μη συναινετικό σεξουαλικά ρητό ή προσωπικό περιεχόμενο.
Το νέο χρονοδιάγραμμα προβλέπει ότι οι κανόνες για συστήματα AI που χρησιμοποιούνται σε πεδία υψηλού κινδύνου, όπως τα βιομετρικά συστήματα, οι κρίσιμες υποδομές, η εκπαίδευση, η απασχόληση, η μετανάστευση, το άσυλο και ο έλεγχος συνόρων, θα ισχύσουν από τις 2 Δεκεμβρίου 2027. Για συστήματα που ενσωματώνονται σε προϊόντα, όπως ανελκυστήρες ή παιχνίδια, οι αντίστοιχες υποχρεώσεις θα εφαρμοστούν από τις 2 Αυγούστου 2028, ώστε να περιοριστούν επικαλύψεις με τομεακή νομοθεσία ασφάλειας προϊόντων.
Νέο χρονοδιάγραμμα για το AI Act
Η συμφωνία εντάσσεται στο λεγόμενο Omnibus VII, πακέτο απλοποίησης που είχε προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 19 Νοεμβρίου 2025. Η Κομισιόν είχε παρουσιάσει την πρόταση ως μέρος της ευρύτερης ατζέντας για απλούστερους κανόνες και χαμηλότερο κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις στην ΕΕ, χωρίς να αλλάξει, όπως αναφέρει, το επίπεδο προστασίας που παρέχει το AI Act για την κοινωνία, την ασφάλεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Οι συννομοθέτες διατήρησαν τον βασικό προσανατολισμό της πρότασης, αλλά κατέληξαν σε σταθερές ημερομηνίες εφαρμογής για τις υποχρεώσεις των συστημάτων υψηλού κινδύνου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναφέρει ότι η μετάθεση αποσκοπεί στο να διασφαλιστεί πως τα αναγκαία πρότυπα και μέτρα υποστήριξης θα είναι διαθέσιμα πριν τεθούν σε εφαρμογή οι απαιτήσεις. Για τις υποχρεώσεις υδατοσήμανσης σε περιεχόμενο που παράγεται τεχνητά, η νέα προθεσμία ορίζεται στις 2 Δεκεμβρίου 2026, με την περίοδο προσαρμογής για τους παρόχους να περιορίζεται στους τρεις μήνες.
Απαγόρευση για τα nudifier apps
Κεντρική αλλαγή της συμφωνίας είναι η προσθήκη διάταξης που απαγορεύει συστήματα AI τα οποία δημιουργούν υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών ή απεικονίζουν τα προσωπικά σημεία ταυτοποιήσιμου προσώπου, ή το πρόσωπο σε σεξουαλικά ρητές δραστηριότητες, χωρίς τη συναίνεσή του. Η απαγόρευση καλύπτει εικόνα, βίντεο και ήχο, και αφορά τόσο τη διάθεση τέτοιων συστημάτων στην αγορά της ΕΕ όσο και τη χρήση τους για τη δημιουργία σχετικού περιεχομένου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναφέρει ότι η απαγόρευση καλύπτει επίσης την κυκλοφορία συστημάτων χωρίς εύλογα μέτρα ασφαλείας για την αποτροπή τέτοιας παραγωγής περιεχομένου. Οι επιχειρήσεις θα έχουν προθεσμία έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026 για να ευθυγραμμίσουν τα συστήματά τους. Ο εισηγητής της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών Michael McNamara δήλωσε ότι η συμφωνία δίνει εργαλεία παρέμβασης όταν πάροχοι δεν αντιμετωπίζουν συστήματα AI που θίγουν θεμελιώδη δικαιώματα ή την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Λιγότερες επικαλύψεις για τις επιχειρήσεις
Για τις επιχειρήσεις, η συμφωνία εισάγει απλούστερους κανόνες και σαφέστερη διακυβέρνηση. Ορισμένες απαλλαγές που ισχύουν για μικρομεσαίες επιχειρήσεις επεκτείνονται και σε μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης, ενώ διευρύνεται η πρόσβαση σε ρυθμιστικά sandboxes, συμπεριλαμβανομένου και sandbox σε επίπεδο ΕΕ, για τη δοκιμή λύσεων AI σε πραγματικές συνθήκες. Η προθεσμία για τη δημιουργία εθνικών AI regulatory sandboxes μετατίθεται στις 2 Αυγούστου 2027.
Στο πεδίο της βιομηχανικής τεχνητής νοημοσύνης, οι συννομοθέτες συμφώνησαν σε μηχανισμό για την αντιμετώπιση επικαλύψεων μεταξύ του AI Act και της τομεακής νομοθεσίας για προϊόντα, όπως ιατροτεχνολογικά προϊόντα, παιχνίδια, ανελκυστήρες, μηχανήματα και σκάφη. Για τον κανονισμό μηχανημάτων, συμφωνήθηκε εξαίρεση από την άμεση εφαρμογή του AI Act, ενώ η Επιτροπή θα μπορεί να υιοθετεί κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας που αφορούν AI συστήματα υψηλού κινδύνου.
Εποπτεία και επόμενα θεσμικά βήματα
Η συμφωνία ενισχύει και τις αρμοδιότητες του AI Office της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ιδίως για την εποπτεία ορισμένων συστημάτων που βασίζονται σε μοντέλα γενικού σκοπού και για συστήματα που ενσωματώνονται σε πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες και πολύ μεγάλες μηχανές αναζήτησης. Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο αναφέρει ότι διατηρούνται εξαιρέσεις όπου αρμόδιες παραμένουν οι εθνικές αρχές, μεταξύ άλλων σε ζητήματα επιβολής του νόμου, διαχείρισης συνόρων, δικαστικών αρχών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Η πολιτική συμφωνία πρέπει πλέον να εγκριθεί τυπικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, πριν περάσει από νομική και γλωσσική επεξεργασία και υιοθετηθεί οριστικά. Μετά την επίσημη έγκριση, οι τροποποιήσεις θα δημοσιευθούν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα τεθούν σε ισχύ τρεις ημέρες αργότερα. Οι συννομοθέτες επιδιώκουν να ολοκληρώσουν τη διαδικασία πριν από τις 2 Αυγούστου 2026, ημερομηνία έναρξης ισχύος των υφιστάμενων κανόνων για συστήματα υψηλού κινδύνου.
