Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Σχέδιο Δράσης της για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων απειλών που προέρχονται από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) κατά της ασφάλειας της ΕΕ. Τα τελευταία χρόνια, η Ένωση έχει βρεθεί αντιμέτωπη με πολύπλευρες προκλήσεις που σχετίζονται τόσο με drones όσο και με μετεωρολογικά μπαλόνια. Στις απειλές αυτές περιλαμβάνονται εχθρικές υπερπτήσεις, παραβιάσεις του εναέριου χώρου και διακοπές στη λειτουργία αεροδρομίων. Επιπλέον, έχουν καταγραφεί σοβαροί κίνδυνοι για τις κρίσιμες υποδομές, τα εξωτερικά σύνορα και τους δημόσιους χώρους των κρατών μελών, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για μια ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση.
Στον πυρήνα του νέου Σχεδιασμού βρίσκεται η αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών και δικτύων 5G για τον καλύτερο εντοπισμό των απειλών. Η Επιτροπή τονίζει ότι ο εντοπισμός, η παρακολούθηση και η ταυτοποίηση κακόβουλων drones είναι ζωτικής σημασίας διαδικασίες που απαιτούν μια ενισχυμένη εικόνα της κατάστασης, επιτρέποντας τη διάκριση μεταξύ φίλιων και εχθρικών μέσων. Το Σχέδιο Δράσης προαναγγέλλει μέτρα που θα υποστηρίξουν την εμφάνιση ενιαίων συστημάτων απεικόνισης αέρα (single air display systems), τα οποία θα ενσωματώνουν όλα τα σχετικά δεδομένα για την αναγνώριση νόμιμων drones, ενώ θα εξεταστεί με τα κράτη μέλη η σταδιακή δημιουργία μιας Πλατφόρμας Περιστατικών Drones.
Η στρατηγική για τον εντοπισμό κακόβουλων drones βασίζεται σε μια προσέγγιση πολλαπλών αισθητήρων (multi sensors approach), η οποία συνδυάζει διάφορες τεχνολογίες που υποστηρίζονται από λογισμικό Τεχνητής Νοημοσύνης. Αντιμέτωπη με το τρέχον τοπίο απειλών, και ειδικότερα με την αυξανόμενη χρήση σμηνών drones (drone swarms), η Επιτροπή κρίνει ότι τα δίκτυα 5G πρέπει να αξιοποιηθούν επειγόντως. Ο στόχος είναι ο εντοπισμός των drones, είτε αυτά είναι συνδεδεμένα στο δίκτυο είτε όχι, καθώς τα δίκτυα 5Gπροσφέρουν ακριβή παρακολούθηση ιπτάμενων αντικειμένων σε πραγματικό χρόνο, στοιχείο απαραίτητο για την ασφάλεια των αιθέρων.
Πιλοτική εφαρμογή δικτύων 5G και ασφάλεια υποδομών
Για την υποστήριξη της ταχείας ανάπτυξης και των ζωντανών δοκιμών εντοπισμού βάσει 5G, η Επιτροπή θα δρομολογήσει μια πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος απευθυνόμενη τόσο στα κράτη μέλη όσο και στη βιομηχανία. Παράλληλα με την τεχνολογική αναβάθμιση, η Επιτροπή θα προτείνει ένα «Πακέτο Ασφάλειας Drones» (Drone Security Package) για τον εκσυγχρονισμό των κανόνων σχετικά με τα μη στρατιωτικά drones. Το πακέτο θα περιλαμβάνει μέτρα για συντονισμένη αξιολόγηση κινδύνου με στόχο την προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων, καθώς και την καθιέρωση της ετικέτας «EU Trusted Drone» για τον εντοπισμό ασφαλούς εξοπλισμού στην αγορά.
Για τη βελτίωση της ετοιμότητας της ΕΕ, το Σχέδιο Δράσης προτείνει μια νέα προσέγγιση στην τεχνολογική ανάπτυξη και την ταχεία αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής. Οι προσπάθειες αυτές περιλαμβάνουν μια συντονισμένη χαρτογράφηση της πολιτικής και στρατιωτικής βιομηχανίας για την προσέλκυση επενδύσεων και την προώθηση της διαλειτουργικότητας. Επιπροσθέτως, προβλέπεται η ενίσχυση της ικανότητας δοκιμών αντιμετώπισης drones μέσω ενός νέου Κέντρου Αριστείας ΕΕ για Counter-Drone (EU Counter-Drone Centre of Excellence) και η ανάπτυξη ενός σχήματος πιστοποίησης για τα συστήματα αντιμετώπισης, διασφαλίζοντας την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των μέσων που θα χρησιμοποιηθούν.
Η προστασία των κρίσιμων υποδομών αποτελεί βασική προτεραιότητα του Σχεδίου, με την Επιτροπή να δεσμεύεται για την παροχή σαφών κατευθυντήριων γραμμών προς τους διαχειριστές. Θα δρομολογηθεί ένα πιλοτικό έργο για τη βελτίωση της θαλάσσιας επιτήρησης, ενώ θα παρασχεθεί βοήθεια στα κράτη μέλη για την άμυνα έναντι απειλών μεγάλου υψομέτρου, όπως τα μετεωρολογικά μπαλόνια που εκτοξεύονται εκτός ΕΕ. Για την προώθηση του διαλόγου με τους βιομηχανικούς φορείς και την κλιμάκωση της παραγωγής, θα εγκαινιαστεί το Φόρουμ Βιομηχανίας Drones και Counter-drones (Drone and Counter-drone Industry Forum).
Συντονισμένη απόκριση και αμυντική ετοιμότητα της Ένωσης
Αν και τα κράτη μέλη φέρουν την κύρια ευθύνη για τα μέτρα απόκρισης, η ΕΕ θα προσφέρει προστιθέμενη αξία υποστηρίζοντας τις προσπάθειες αυτές. Η Επιτροπή θα απευθύνει κάλεσμα στις ενδιαφερόμενες χώρες να ενώσουν τις δυνάμεις τους για τη δημόσια προμήθεια και ανάπτυξη συστημάτων αντιμετώπισης drones. Θα υποστηρίξει επίσης την ανάπτυξη κυρίαρχων ευρωπαϊκών συστημάτων «Διοίκησης και Ελέγχου» με Τεχνητή Νοημοσύνη και θα εξετάσει τη δημιουργία Ομάδων Ταχείας Αντίδρασης Έκτακτης Ανάγκης (Rapid Counter-Drone Emergency Response teams) για την ενίσχυση της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών.
Η Επιτροπή προτείνει τη διοργάνωση μιας ετήσιας άσκησης μεγάλης κλίμακας για την αντιμετώπιση drones, ώστε να δοκιμαστεί σε συνθήκες πίεσης η διασυνοριακή συνεργασία και οι συνέργειες μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών φορέων. Επιπλέον, θα συνεχίσει να παρέχει στον Frontex τα απαραίτητα drones και την τεχνολογία για την επιτήρηση των συνόρων, ενώ ο οργανισμός θα παρέχει πρακτική καθοδήγηση για μοντέλα κλιμακωτής ανάπτυξης και διαχείριση διασυνοριακών περιστατικών. Το Σχέδιο θα ενισχύσει επίσης τους δεσμούς κυβερνήσεων και βιομηχανίας μέσω της Συμμαχίας Drones με την Ουκρανία (Drone Alliance with Ukraine).
Σε επίπεδο χρηματοδότησης, τα προγράμματα της ΕΕ υποστηρίζουν ήδη την τεχνολογική ανάπτυξη μέσω του «Horizon Europe», του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας και του Μέσου για τη Διαχείριση των Συνόρων και των Θεωρήσεων. Η Επιτροπή θα συνεχίσει την οικονομική στήριξη των κρατών μελών μέσω αυτών των μέσων, καθώς και μέσω του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αμυντικής Βιομηχανίας. Για τον συντονισμό της υλοποίησης, προτείνεται ο ορισμός Εθνικών Συντονιστών Ασφάλειας Drones, ενώ το Joint Research Centre θα συνεχίσει τις τεχνικές δραστηριότητες στο Geel του Βελγίου, το οποίο λειτουργεί ως εργαστήριο για τη μελέτη τεχνολογιών counter-drone.
