Ιδιαίτερα ανησυχητικά ήταν τα ευρήματα της τελευταίας έρευνας της Kaspersky «State of Stalkerware 2023» η οποία αποκαλύπτει ότι σχεδόν 31.000 χρήστες κινητών παγκοσμίως εκτέθηκαν σε stalkerware, ένα παράνομο λογισμικό παρακολούθησης που χρησιμοποιείται από κακοποιητές για την παρακολούθηση των θυμάτων τους. Αλλά δεν είναι μόνο το λογισμικό stalkerware που προκαλει ανυσηχία, καθώς το 40% των ατόμων που συμμετείχαν στην εν λόγω έρευνα παγκοσμίως δήλωσαν ότι έχουν βιώσει παρακολούθηση ή υποψιάζονται ότι τους παρακολουθούν.
Το stalkerware συνήθως παρουσιάζεται με τη μορφή νόμιμων εφαρμογών αντικλεπτικής προστασίας ή γονικού ελέγχου σε smartphones, tablets και υπολογιστές, αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετικά. Εγκατεστημένα ήδη – συνήθως χωρίς τη συγκατάθεση και την ειδοποίηση του ατόμου που παρακολουθείται – παρέχουν στον δράστη τα μέσα για να αποκτήσει τον έλεγχο της ζωής του θύματος. Οι δυνατότητες του stalkerware ποικίλλουν ανάλογα με την εφαρμογή.
Το «State of Stalkerware» είναι μια ετήσια έρευνα της Kaspersky, η οποία έχει ως στόχο την καλύτερη κατανόηση του παγκόσμιου αριθμού των ανθρώπων που πλήττονται από την ψηφιακή παρακολούθηση.
Το 2023, τα στατιστικά δεδομένα της Kaspersky αποκαλύπτουν ότι 31.031 μοναδικά άτομα σε όλο τον κόσμο εκτέθηκαν σε stalkerware, μια αύξηση σχεδόν 6% σε ετήσια βάση (5,8%) από τους 29.312 χρήστες που επηρεάστηκαν το 2022. Τα στοιχεία αντιστρέφουν την καθοδική τάση του 2021, επιβεβαιώνοντας ότι το ψηφιακό stalking εξακολουθεί να αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα.
Σύμφωνα με το Kaspersky Security Network, το 2023, η Ρωσία (9.890), η Βραζιλία (4.186) και η Ινδία (2.492) ήταν οι τρεις χώρες των οποίων οι χρήστες επηρεάστηκαν περισσότερο. Το Ιράν βρέθηκε στην πρώτη πεντάδα το προηγούμενο έτος και παραμένει. Σε σύγκριση με το 2021, οι 10 πρώτες πληγείσες χώρες έχουν αλλάξει ελάχιστα. Ενώ η Γερμανία έπεσε από την έβδομη στη 10η θέση, η Σαουδική Αραβία (που κατατασσόταν στην όγδοη θέση το 2022) δεν επηρεάζεται περισσότερο φέτος.
Πώς να αντιδράσετε
- Απευθυνθείτε σε έναν τοπικό οργανισμό υποστήριξης: για να βρείτε κάποιον κοντά σας, ελέγξτε τον ιστότοπο του Coalition Against Stalkerware www.stopstalkerware.org/. Ο ιστότοπος περιλαμβάνει επίσης επεξηγηματικό βίντεο, το οποίο παρέχει χρήσιμες πληροφορίες στα θύματα ώστε να αναγνωρίζουν καλύτερα τα προειδοποιητικά σημάδια του stalkerware και συνιστά περαιτέρω βήματα και συμπεριφορές που πρέπει να λάβουν υπόψη ή να αποφύγουν.
- Μην προσπαθήσετε να διαγράψετε το stalkerware, να αλλάξετε ρυθμίσεις ή να παραβιάσετε το τηλέφωνό σας. Αυτό μπορεί πιθανώς να ειδοποιήσει τον δράστη και να οδηγήσει σε κλιμάκωση της κατάστασης. Επίσης ρισκάρετε να χάσετε σημαντικά δεδομένα ή στοιχεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε μια δίωξη.
- Προσέχετε για προειδοποιητικά σημάδια, όπως: μπαταρία που εξαντλείται γρήγορα λόγω άγνωστων ή ύποπτων εφαρμογών που καταναλώνουν τη μπαταρία σας και νεοεγκατεστημένες εφαρμογές με ύποπτη πρόσβαση για χρήση και παρακολούθηση της τοποθεσίας σας ή με λειτουργίες που δεν μπορούν να εξηγηθούν με άλλον τρόπο πάρα μόνο ως ανεξήγητη αναλυτική γνώση τρίτων.
- Ελέγξτε εάν η ρύθμιση “άγνωστες πηγές” είναι ενεργοποιημένη, καθώς αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι έχει εγκατασταθεί ανεπιθύμητο λογισμικό από πηγή τρίτου κατασκευαστή. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα παραπάνω σημάδια είναι μόνο συμπτώματα πιθανής εγκατάστασης stalkerware και όχι οριστική ένδειξη.
- Χρησιμοποιήστε μια επιβεβαιωμένη λύση κυβερνοασφάλειας. Ωστόσο, εάν υπάρχει υποψία ότι ένα stalkerware είναι ήδη εγκατεστημένο στο smartphone, θα πρέπει να γίνει πρώτα αξιολόγηση κινδύνου του ενδιαφερόμενου ατόμου – κατά προτίμηση μαζί με έναν οργανισμό υποστήριξης – διαφορετικά ο δράστης μπορεί να παρατηρήσει τη νέα λύση κυβερνοασφάλειας.
Συστάσεις για προστασία από stalkerware σε κινητές συσκευές:
- Προστατέψτε το τηλέφωνό σας με έναν ισχυρό κωδικό πρόσβασης που δεν μοιράζεστε ποτέ με τον σύντροφό σας, τους φίλους ή τους συναδέλφους σας.
- Ελέγχετε τακτικά τα δικαιώματα των εγκατεστημένων εφαρμογών: Οι εφαρμογές stalkerware μπορούν να συγκαλυφθούν κάτω από ψεύτικο όνομα εφαρμογής.
- Διαγράψτε εφαρμογές που χρησιμοποιούνται σπάνια ή ποτέ.
- Ελέγξτε το προσωπικό ιστορικό περιήγησης: Για να πραγματοποιηθεί λήψη stalkerware, ο δράστης πρέπει να επισκεφτεί ιστότοπους που πιθανότατα δεν γνωρίζει ο επηρεαζόμενος χρήστης. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να μην υπάρχει καθόλου ιστορικό εάν ο δράστης το έχει διαγράψει.
- Χρησιμοποιείστε μια δοκιμασμένη λύση κυβερνοασφάλειας που προστατεύει όλους τους τύπους κινητών από απειλές και ελέγχει τη συσκευή τακτικά.
Υπενθυμίζεται ότι το 2019, η Kaspersky μαζί με εννέα άλλες εταιρείες και οργανισμούς ίδρυσαν τη Συμμαχία Ενάντια στο Stalkerware, η οποία σήμερα αριθμεί περισσότερα από 40 μέλη παγκοσμίως. Στόχος της Συμμαχίας είναι να βελτιώσει την ανίχνευση stalkerware, να καταπολεμήσει την ενδοοικογενειακή βία, να προωθήσει την ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ μη κερδοσκοπικών οργανισμών και εταιρειών και να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με το πρόβλημα.
