Ζητήματα που αφορούν την προεργασία και την έλλειψη ορθού σχεδιασμού για την προκήρυξη προσφορών του δημοσίου για λογισμικά συστήματα, συζήτησε χθες η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ελέγχου μετά από εισήγηση του Βουλευτή του Κινήματος Οικολόγων, την οποίαν προσυπέγραψαν οι βουλευτές Ζαχαρίας Κουλίας, Ειρήνη Χαραλαμπίδου και ο Σταύρος Παπαδούρης.
Την Επιτροπή είχαν απασχολήσει κατά το προηγούμενο διάστημα περιπτώσεις δημοσίων συμβάσεων για ανάπτυξη συστημάτων, που τελικά δεν τελεσφόρησαν και έμειναν στη μέση…, όπως είναι η περίπτωση του συστήματος e-justice, αλλά και η περίπτωση του συστήματος εγγραφής στον Έφορο Εταιρειών και το σύστημα του Γενικού Λογιστηρίου.
Ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, Νικόδημος Δαμιανού, μιλώντας ενώπιον της Επιτροπής, είπε ότι το αν θα πετύχει ένα σύστημα ξεκινά από την επιλογή του, αλλά κρίνεται και από τον μετέπειτα χειρισμό του. Υπογράμμισε ιδιαίτερα τη σημασία του χρόνου που χρειάζεται η επιλογή και η εφαρμογή ενός συστήματος, καθώς οι τεχνολογικές εξελίξεις προχωρούν με μεγάλη ταχύτητα. Μίλησε, ακόμα, για τη σημασία της μεθοδολογίας που ακολουθείται κατά την ανάπτυξη ενός συστήματος, λέγοντας ότι θα πρέπει στην πορεία αυτή να ελέγχεται, ώστε να είναι και συγχρονισμένο με τις όποιες εξελίξεις.
Ως πρόβλημα ανέδειξε, επίσης, τη δυσκολία στη διασύνδεση των διαφορετικών συστημάτων μεταξύ τους. Εξήγησε ότι κάθε σύστημα που εγγραφόταν μέχρι τώρα στον δημόσιο τομέα, ήταν μεμονωμένο και δεν είχε διασύνδεση με τα υπόλοιπα, σημειώνοντας ότι αυτό έχει επιπτώσεις και στην εικόνα των συστημάτων για τον πολίτη. Υπογράμμισε ότι πρέπει τα συστήματα να είναι συμβατά και να μπορούν να διασυνδέονται, επισημαίνοντας ότι πρέπει να δίνεται σημασία στις δομικές αρχές και στην αρχιτεκτονική τους.
Απευθείας αναθέσεις €108 εκ. διαπίστωσε η Ελεγκτική Υπηρεσία, ελέγχεται και το e–wallet
Από την πλευρά του ο Γενικός Ελεγκτής (ΓΕ), Οδυσσέας Μιχαηλίδης, μιλώντας κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής, ανέφερε ότι από έλεγχο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας στο Υφυπουργείο το 2020 σε δείγμα συμβάσεων, προέκυψε ότι €108 εκ. είχαν δοθεί μέσω απευθείας αναθέσεων. Ο ΓΕ ανέδειξε, μεταξύ άλλων, ως σοβαρό πρόβλημα το ότι η μέση διάρκεια των συμβάσεων ήταν τα τέσσερα χρόνια, ενώ η μέση διάρκεια ζωής των συστημάτων που δημιουργήθηκαν ήταν τα 14 χρόνια.
Όπως εξήγησε ο κ. Μιχαηλίδης, για κάθε σύστημα από τα 39 που εξετάστηκαν, κατατέθηκαν οχτώ μεταγενέστερες συμβάσεις στον ίδιο ανάδοχο για επιπρόσθετες εργασίες, που δεν περιλαμβάνονταν στην αρχική σύμβαση. Έτσι, από το σύνολο των €115 εκ. που αφορούσαν τις μεταγενέστερες συμβάσεις, τα €108 εκ. δόθηκαν με απευθείας ανάθεση. Το φαινόμενο αυτό, όπως χαρακτηριστικά είπε ο ΓΕ «είναι μία γάγγραινα» και «πεδίο διαφθοράς και διαπλοκής».
«Παθογενή τμήματα» το Τμήμα Υπηρεσιών Πληροφορικής και το Τμήμα Δημοσίων Έργων
Ως «δύο πολύ παθογενή τμήματα» χαρακτήρισε ο Γενικός Ελεγκτής το Τμήμα Υπηρεσιών Πληροφορικής και το Τμήμα Δημοσίων Έργων, αναφέροντας ότι το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στην έλλειψη εμπειρίας στην ετοιμασία συμβάσεων. Είπε ότι υπάρχουν εγγενή προβλήματα στα δύο αυτά τμήματα και ότι θα πρέπει να πάρουν εσωτερικά μέτρα, επειδή έχουν μεγάλο χαρτοφυλάκιο και δημιουργούν προβλήματα στο κράτος.
Ο κ. Μιχαηλίδης σημείωσε, κατά την παρέμβασή του στη συνεδρίαση, ότι τα προβλήματα σχετίζονται και με τον σχεδιασμό κατά την προκήρυξη του διαγωνισμού, αποδίδοντας στον κακό σχεδιασμό το γεγονός ότι κατακυρώνονται προσφορές με διάρκεια σύμβασης μικρότερη από τη διάρκεια ζωής του συστήματος. Πρόσθεσε, ακόμα, ότι τα προγράμματα θα πρέπει να σχεδιάζονται πιο σωστά κατά τη σύλληψή τους, με αποτίμηση και των μελλοντικών αναγκών.
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής ζήτησε από τον Γενικό Ελεγκτή να ετοιμαστούν και επιμέρους εκθέσεις της Υπηρεσίας, για καθένα από τα συστήματα στα οποία παρουσιαστήκαν προβλήματα, όπως στο e-justice. Από την πλευρά του ο ΓΕ ανέφερε ότι σε ένα μήνα περίπου θα παρουσιαστεί και έκθεση για το e-wallet, προδιαθέτοντας τα μέλη της Επιτροπής για «τεράστιο σκάνδαλο».
Από την πλευρά του ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Δημοσίων Συμβάσεων του Γενικού Λογιστηρίου της Δημοκρατίας, Φίλιππος Κατράνης, απέδωσε κάποια από τα προβλήματα που παρουσιάζονται στην έλλειψη επαγγελματισμού και τεχνογνωσίας στα τμήματα που ετοιμάζουν προκηρύξεις και όρους προσφορών.
Συνηγορώντας με τη διαπίστωση του Υφυπουργού ότι έχει σημασία ο χρόνος επιλογής και υλοποίησης ενός συστήματος, ο κ. Κατράνης σημείωσε ότι στόχος είναι να μειωθεί ο χρόνος από την ώρα που εντοπίζεται μία ανάγκη, μέχρι τη στιγμή που αυτή τελικά ικανοποιείται.
Πρόσθεσε ότι με σκοπό τη βελτίωση της διαδικασίας ετοιμασίας κειμένων για προκήρυξη διαγωνισμών δημοσίων συμβάσεων, ζητήθηκε η συνδρομή εμπειρογνωμόνων από το εξωτερικό για να εργαστούν με ομάδα εργασίας για τις δημόσιες συμβάσεις, σε συνεργασία και με τον Σύνδεσμο Εταιρειών Πληροφορικής. Στόχος της προσπάθειας αυτής είναι, μεταξύ άλλων, να διασφαλιστεί η σωστή επικοινωνία με τους αναδόχους, μέσω των κειμένων των προσφορών, ώστε να μην υπάρχουν παρερμηνείες και κενά.
Ο Υφυπουργός σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρίαση της επιτροπής ανέφερε: «Έχουμε ακούσει τις ανησυχίες και τις παραινέσεις των μελών της Επιτροπής. Tο Υφυπουργείο αναγνωρίζει ως πολύ σημαντικό το θέμα αυτό, στο πλαίσιο της υλοποίησης πετυχημένων έργων πληροφορικής».
Όπως είπε ο κ. Δαμιανού, «στην κατεύθυνση αυτή, έργο το οποίο ήταν προγραμματισμένο να ξεκινήσει το 2025, θα ξεκινήσει τώρα σε συνεργασία με και υπό την επίβλεψη της Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων του Γενικού Λογιστηρίου. Σκοπός του έργου αυτού είναι να αγγίξουμε το θέμα των εγγράφων για τις προσφορές, της εκπαίδευσης λειτουργών σε όλο το φάσμα της κρατικής μηχανής, ώστε να μπορούν με σωστό τρόπο να αξιολογούν τις προσφορές και οι προσφορές να περιλαμβάνουν όλες εκείνες τις τυποποιημένες πρόνοιες που θα διασφαλίζουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό το κράτος».
