Φανταστείτε να σκρολάρετε για ώρες στο TikTok και ξαφνικά να σας εμφανίζεται μια ειδοποίηση που σας λέει: «Μπράβο! Κέρδισες ένα βραβείο επειδή έκανες ένα διάλειμμα!». Μάλλον σας φαίνεται λίγο περίεργο, σωστά; Κι όμως, αυτό ακριβώς προσπαθεί να κάνει το TikTok με τη νέα του λειτουργία, τα «Well-being Missions» (Αποστολές Ευεξίας).
Ουσιαστικά, η εφαρμογή προσπαθεί να μας «εκπαιδεύσει» στο πώς να τη χρησιμοποιούμε με πιο ισορροπημένο τρόπο, χρησιμοποιώντας μια τεχνική που γνωρίζουν καλά οι δημιουργοί παιχνιδιών: το «gamification». Αυτό σημαίνει ότι μετατρέπουν κάτι που δεν είναι παιχνίδι, σε παιχνίδι, προσθέτοντας ανταμοιβές, πόντους ή, στην περίπτωσή μας, ειδικά σήματα (badges). Έτσι, μας δίνουν κίνητρα για να ολοκληρώνουμε διάφορες μικρές αποστολές που έχουν σχέση με την ψηφιακή μας ευεξία, δηλαδή με το πόσο καλά νιώθουμε ψυχολογικά όταν χρησιμοποιούμε την τεχνολογία.
Οι πρώτες αποστολές περιλαμβάνουν πράγματα όπως να παρακολουθήσουμε ένα βίντεο με συμβουλές για τον ύπνο, να κάνουμε ένα κουίζ για το πόσο συχνά χρησιμοποιούμε το TikTok ή να μάθουμε πώς να βάζουμε όρια στη χρήση της εφαρμογής. Σύμφωνα με την εταιρεία, αυτά τα «παιχνιδάκια» βασίζονται σε έρευνες, στη γνώμη ειδικών και σε όσα έχει πει το συμβούλιο νέων της ίδιας της πλατφόρμας. Ο στόχος είναι, όπως λένε, να μας δώσουν θετική ενίσχυση, δηλαδή να μας επιβραβεύουν για τις καλές μας συνήθειες, ώστε να τις υιοθετήσουμε πιο εύκολα. Θέλουν να μας δώσουν την αίσθηση ότι προχωράμε και βελτιωνόμαστε, χτίζοντας μια πιο υγιή σχέση με το κινητό μας.
Και κάπου εδώ ξεκινάει η μεγάλη συζήτηση. Μπορεί ένα παιχνίδι να σε βοηθήσει να κάνεις διάλειμμα από… το παιχνίδι; Πολλοί θεωρούν αντιφατικό να προσπαθείς να καταπολεμήσεις τον εθισμό σε μια εφαρμογή, χρησιμοποιώντας ακόμα περισσότερα στοιχεία που σε κάνουν να θέλεις να την ανοίγεις συνέχεια. Είναι σαν να σου λένε: «Κλείσε το τηλέφωνό σου για πέντε λεπτά, αλλά πριν, κοίτα το ειδοποιητήριο που σου έστειλα και κέρδισε ένα σήμα!».
Φυσικά, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι όλη αυτή η κίνηση έρχεται μετά από πολλές κατηγορίες ότι το TikTok προκαλεί σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα στους νέους. Σύμφωνα μάλιστα με εσωτερικές έρευνες της μητρικής εταιρείας, της ByteDance, η υπερβολική χρήση της εφαρμογής συνδέεται με διαταραχές του ύπνου, αποσπά την προσοχή από τις υποχρεώσεις και, το κυριότερο, μας απομονώνει από τους ανθρώπους που αγαπάμε.
Είναι πολύ εύκολο να σκεφτούμε ότι η πιο απλή λύση θα ήταν να κάνει η εταιρεία την πλατφόρμα λιγότερο εθιστική, αλλά… γιατί να το κάνει, όταν αυτό θα έβλαπτε τα κέρδη της; Το να μας δώσει λοιπόν κάποιες «Αποστολές Ευεξίας» για να κερδίσουμε ένα ψηφιακό σήμα, ίσως είναι μια καλή κίνηση για το «φαίνεσθαι», αλλά όχι και για την ουσία. Εξάλλου, το να μας επιβραβεύει το ίδιο το TikTok για να το κλείσουμε, είναι σαν να μας λέει: «Μπράβο, συνέχισε έτσι… τώρα γύρνα πίσω στην εφαρμογή και δες κι άλλα βίντεο!».
Πιστεύετε ότι αυτές οι αποστολές θα μας βοηθήσουν να χτίσουμε πιο υγιείς συνήθειες, ή είναι απλά ένας ακόμα έξυπνος τρόπος για να μείνουμε κολλημένοι στην οθόνη μας;
