Ενώ η Ευρώπη δεν διαθέτει αξιοποιήσιμα αποθέματα από τις θεωρούμενες κρίσιμες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή ηλεκτρονικών και άλλων προηγμένων προϊόντων, και εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από τις εισαγωγές, παραμένει ωστόσο μια από τις μεγαλύτερες αγορές απορρόφησης τέτοιων προϊόντων στον κόσμο.
Το τελευταίο διάστημα η ΕΕ έχει ανακοινώσει σειρά πρωτοβουλιών προκειμένου να μειώσει την εξάρτησή από την εισαγωγή τέτοιων πρώτων υλών, παρέχοντας αφενός κίνητρα για επενδύσεις για «αστική εξόρυξη», και αφετέρου αξιοποιώντας την κυκλική οικονομία.
Η «αστική εξόρυξη» εστιάζεται στην εύρεση υλικών σε υπάρχοντα προϊόντα, σε αντίθεση με την «πρωτογενή» εξόρυξη όπου αξιοποιούνται οι επίγειοι πόροι. Η ΕΕ έχει θέσει ως προτεραιότητα την ασφάλεια των αλυσίδων εφοδιασμού για τις πρώτες ύλες που είναι απαραίτητες για τις πράσινες και ψηφιακές τεχνολογίες. Δεκάδες από αυτές έχουν χαρακτηριστεί ως «κρίσιμες» και «στρατηγικές» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, το 90% αυτών των στοιχείων εισάγονται επί του παρόντος από το εξωτερικό.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ, μόνο το 1% των πολύτιμων υλικών που καταναλώνονται στην ΕΕ προέρχεται από ανακύκλωση. Ο νόμος για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, που εγκρίθηκε το 2024, έχει θέσει ως στόχο την επίτευξη του 25% έως το 2030.
Στόχος της Επιτροπής είναι η ενίσχυση της ανακύκλωσης των ηλεκτρικών αποβλήτων, μιας από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες ροές αποβλήτων. Είναι χαρακτηριστικό πως στην Ευρώπη υπολογίζεται ότι 700 εκατομμύρια παλιά κινητά τηλέφωνα βρίσκονται «καταχωνιασμένα» σε συρτάρια, τα οποία όμως περιέχουν στο εσωτερικό τους μικροσκοπικές ποσότητες λιθίου, κοβαλτίου και σπάνιων γαιών.
Σε κάθε κράτος μέλος, οι οργανισμοί είναι υπεύθυνοι για τη συλλογή και τη μεταφορά των ηλεκτρονικών αποβλήτων στις 2.700 εγκαταστάσεις επεξεργασίας της ηπείρου. Οι εγκαταστάσεις ανακύκλωσης αναμένεται να καλύψουν ένα αυξανόμενο μερίδιο της ζήτησης από τα ευρωπαϊκά χυτήρια, τα οποία παραδοσιακά προμηθεύονται από άλλες ηπείρους, όπως η Ασία.
Ωστόσο οι προκλήσεις εξακολουθούν να παραμένουν: από την κερδοφορία της εξόρυξης των μικρότερων μερών των υλικών έως την «ηλεκτρονική χειμερία νάρκη». Σύμφωνα με πολλές μελέτες, κάθε ευρωπαϊκή οικογένεια έχει κατά μέσο όρο 74 ηλεκτρονικές συσκευές, 13 από τις οποίες είναι αχρησιμοποίητες αλλά συσσωρευμένες για διάφορους λόγους, ένας από τους οποίους είναι η ανησυχία για την προστασία των δεδομένων.
