Νευροεπιστήμονες εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για το νέο φαινόμενο της «ψηφιακής αμνησίας» επισημαίνοντας πως αν συνεχίσουμε να βαδίζουμε στον ολισθηρό δρόμο της ανάθεσης της μνήμης μας στις ηλεκτρονικές συσκευές, κάποια στιγμή θα αλλάξει ο τρόπος που προσδιοριζόμαστε. Ως ψηφιακή αμνησία χαρακτηρίζεται η τάση του να ξεχνάμε πληροφορίες που ξέρουμε πως «θυμάται» το τηλεφωνο ή το laptop.
Όπως αναφέρει η Guardian η σχέση μας με τα smartphones έφτασε στο αποκορύφωμα της εν μέσω πανδημίας, με παρατεταμένες περιόδους άγχους, απομόνωσης και εξάντλησης. Δεδομένα που είχαν συνέπειες στη μνήμη μας. Μετά ήλθε η νέα παγκόσμια κρίση και το ακόμη μεγαλύτερο «βύθισμα» σε όσα έχει να προσφέρει μια απλή σύνδεση με το διαδίκτυο.
Και φυσικά σε αυτή την εξίσωση μνήμης και κινητού έρχεται να μπει και η Google. Έτσι, από τότε που «δημιουργήθηκε» το Google εξαφανίστηκαν πολλά άγχη που είχαμε έως τότε. Όπως το να θυμόμαστε πάσης φύσεως πληροφορίες -σχετικές με την καθημερινότητα μας, τη ζωή μας και τη δουλειά μας.
Το 2011 έρευνα έκανε λόγο για την ύπαρξη του «Google Effect», φαινόμενο που πρώτοι ανέφεραν η Betsy Sparrow (Columbia), η Jenny Liu (Wisconsin) και ο Daniel M. Wegner (Harvard), στην εργασία που δημοσίευσαν τον Ιούλιο εκείνου του έτους.
Όπως έγραψαν οι ερευνητές, ο εγκέφαλος μας εκπαιδεύεται στο να θυμάται από πού προέρχεται μια πληροφορία και όχι την ίδια την πληροφορία. Για αυτό και βασιζόμαστε στο διαδίκτυο και τις ψηφιακές συσκευές, για την αποθήκευση και την ανάκτηση πληροφοριών. Επιπροσθέτως, είναι και πιο εύκολο, βολικό και αποτελεσματικό από το να στηριζόμαστε στη μνήμη μας. Με αυτόν δε, τον τρόπο αφήνουμε στην ησυχία τους τις γνωστικές μας ικανότητες. Σήμερα, οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν το «Google Effect» ως ψυχολογικό φαινόμενο.
Σε τι διαφέρει το «Google effect» από την ψηφιακή αμνησία
Το 2015 έγινε γνωστό πως το «Google effect» είχε βγει από τα όρια του Google και είχε περάσει σε όλο το διαδίκτυο και σε πληροφορίες που αφορούσαν σημαντικές προσωπικές πληροφορίες. Ανακαλύφθηκε πως το 91% των ανθρώπων αντί να προσπαθήσει να θυμηθεί λεπτομέρειες, τις αναζητούσε στο Internet -με το 44% να χρησιμοποιεί προς αυτήν την κατεύθυνση το κινητό του τηλέφωνο. Σε σχετική μελέτη που έγινε σε 1000 καταναλωτές, ηλικίας από 16 έως 55+ χρόνων στις ΗΠΑ, οι περισσότεροι δεν μπορούσαν να θυμηθούν σημαντικές πληροφορίες -όπως το τηλέφωνο ενός δικού τους ανθρώπου.
Οι μελετητές του Kaspersky Lab οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα πως οι εθελοντές είχαν ξεχάσει σημαντικά πράγματα, λόγω της ευκολίας που υπήρχε πια στο να βρίσκουν ό,τι θέλουν μέσω των συσκευών. Και κάπως έτσι το Google Effect μετονομάστηκε σε «ψηφιακή αμνησία». Η αλήθεια ωστόσο, είναι πως πρόκειται για δυο διαφορετικά ψυχολογικά φαινόμενα: το Google Effect έχει να κάνει με την τάση που έχουμε να ξεχνάμε πληροφορίες που είναι διαθέσιμες στις μηχανές αναζήτησης και ως ψηφιακή αμνησία αναφέρεται στην τάση μας να ξεχνάμε πληροφορίες που είναι αποθηκευμένες με ψηφιακό τρόπο. Και στις δυο περιπτώσεις όμως, υπάρχει μία κοινή συνιστώσα: εναποθέτουμε όλο και περισσότερο το μυαλό μας (μνημονικό και γνώσεις), στην τεχνολογία, και αυτό είναι κάτι που πρέπει να μας προβληματίσει.
