Το δικαίωμα του καταναλωτή να παράγει, να αποθηκεύει και να αξιοποιεί τη δική του ηλεκτρική ενέργεια πρέπει να διασφαλίζεται στην πράξη, χωρίς αδικαιολόγητα εμπόδια και περιορισμούς που υπονομεύουν τα οφέλη της ιδιοκατανάλωσης. Αυτό υπογραμμίζει ο Σύνδεσμος Εκπροσώπων Προμηθευτών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΣΕΠΗΕ), επισημαίνοντας ότι η Κύπρος οφείλει να επιταχύνει τις αναγκαίες παρεμβάσεις ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να αξιοποιούν αποτελεσματικά τις δυνατότητες που προσφέρουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η ιδιοκατανάλωση αποτελεί αναγνωρισμένο δικαίωμα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. Η Οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 προβλέπει τη δυνατότητα των καταναλωτών να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές για δική τους χρήση, να την αποθηκεύουν και να διαθέτουν την πλεονάζουσα παραγωγή τους, υπό τους προβλεπόμενους όρους. Ωστόσο, η ουσιαστική άσκηση αυτού του δικαιώματος προϋποθέτει ένα ηλεκτρικό σύστημα που μπορεί να υποστηρίξει τις νέες ενεργειακές ανάγκες, με κατάλληλες υποδομές, ξεκάθαρους κανόνες και ισότιμη πρόσβαση.
Στην Κύπρο, οι επαναλαμβανόμενες περικοπές στην παραγωγή ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα αναδεικνύουν τις υφιστάμενες αδυναμίες. Η παραγωγή καθαρής ενέργειας που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί περιορίζεται για λόγους ασφαλούς λειτουργίας του συστήματος, την ώρα που νοικοκυριά και επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό ενεργειακό κόστος. Η κατάσταση αυτή καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη επιτάχυνσης της αποθήκευσης, της αναβάθμισης των δικτύων και της ανάπτυξης λύσεων που θα επιτρέπουν μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση της ενέργειας.
Ο καταναλωτής που επενδύει σε ένα φωτοβολταϊκό σύστημα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αξιοποιεί όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα την ενέργεια που παράγει.
Δεν είναι αποδεκτό οι αδυναμίες και οι καθυστερήσεις στην προσαρμογή του ηλεκτρικού συστήματος να περιορίζουν διαρκώς τα οφέλη αυτής της επένδυσης, χωρίς να υπάρχει σαφής προοπτική αντιμετώπισης των προβλημάτων.
Ο ΣΕΠΗΕ τονίζει ότι η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί κρίσιμο μέρος της λύσης. Η δυνατότητα εγκατάστασης και λειτουργίας συστημάτων μπαταριών, σε συνδυασμό με τα φωτοβολταϊκά, μπορεί να επιτρέψει στους καταναλωτές να αξιοποιούν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους, να περιορίζουν την εξάρτησή τους από το δίκτυο και να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα την κατανάλωσή τους. Για να καταστεί αυτό εφικτό σε ευρύτερη κλίμακα, απαιτούνται σαφείς και αναλογικές τεχνικές προϋποθέσεις, απλές διαδικασίες και κατάλληλο ρυθμιστικό περιβάλλον.
Παράλληλα, η ενίσχυση της ιδιοκατανάλωσης πρέπει να συνδεθεί με τη δημιουργία μιας πραγματικά ανοικτής και ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού. Οι καταναλωτές πρέπει να έχουν περισσότερες επιλογές και τη δυνατότητα να αξιοποιούν νέες υπηρεσίες και τεχνολογίες, ενώ οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να μπορούν να αναπτύσσουν καινοτόμες λύσεις, μέσα σε ένα σταθερό πλαίσιο που διασφαλίζει διαφάνεια και ίσους όρους ανταγωνισμού.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΕΠΗΕ καλεί την Πολιτεία, τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου και τους αρμόδιους διαχειριστές να προχωρήσουν σε συντονισμένες ενέργειες, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, για την αντιμετώπιση των περιορισμών στην ιδιοκατανάλωση, την επιτάχυνση της αποθήκευσης, τη βελτίωση των υποδομών και την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.
Η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να αποφέρει μετρήσιμα οφέλη στον ίδιο τον καταναλωτή.
Η Κύπρος διαθέτει σημαντικό δυναμικό παραγωγής ηλιακής ενέργειας και δεν έχει την πολυτέλεια να αφήνει αυτές τις δυνατότητες αναξιοποίητες. Η διασφάλιση του δικαιώματος στην ιδιοκατανάλωση, στην αποθήκευση και στην αποτελεσματική αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για ένα πιο σύγχρονο, αποδοτικό και ανταγωνιστικό ενεργειακό σύστημα.
