Η μετάβαση προς κλιματικά ουδέτερες πόλεις δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό στόχο, αλλά συγκεκριμένη ευρωπαϊκή πολιτική με άμεσες επιπτώσεις στον τρόπο που σχεδιάζονται, λειτουργούν και αξιολογούνται οι αστικές περιοχές. Στο πλαίσιο αυτό, οι Ευρωπαϊκοί Οργανισμοί Τυποποίησης CEN και CENELEC ανακοίνωσαν στις 2 Απριλίου 2026 την έναρξη νέου Ευρωπαϊκού Εργαστηρίου (CEN Workshop) με αντικείμενο την ανάπτυξη κατευθυντήριων οδηγιών για τις Θετικές Ενεργειακές Γειτονιές (Positive Energy Districts – PEDs), με τη στήριξη Τοπικών Ψηφιακών Διδύμων (Local Digital Twins – LDTs).
Η πρωτοβουλία βασίζεται στα αποτελέσματα του ευρωπαϊκού έργου Horizon Europe TIPS4PED (Technological Innovation for Planning and Supporting Positive Energy Districts) και στοχεύει στη δημιουργία ενός CEN Workshop Agreement (CWA), δηλαδή ενός τυποποιητικού παραδοτέου που θα προσφέρει πρακτικές, εφαρμόσιμες οδηγίες σε δήμους, πολεοδόμους, ενεργειακές αρχές και παρόχους τεχνολογικών λύσεων.
Τι είναι οι Θετικές Ενεργειακές Γειτονιές και γιατί μας αφορούν
Οι Θετικές Ενεργειακές Γειτονιές είναι αστικές περιοχές που, σε ετήσια βάση, παράγουν περισσότερη ενέργεια από όση καταναλώνουν, αξιοποιώντας ανανεώσιμες πηγές, έξυπνα δίκτυα και ψηφιακά εργαλεία διαχείρισης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση τις θεωρεί βασικό μοχλό για την επίτευξη των στόχων κλιματικής ουδετερότητας και ενεργειακής αυτονομίας των πόλεων.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται από τους CEN και CENELEC, παρά την αυξανόμενη χρήση ψηφιακών διδύμων στον αστικό και ενεργειακό σχεδιασμό, πολλές τοπικές αρχές δεν διαθέτουν πρακτικές οδηγίες για το πώς να ενσωματώσουν αποτελεσματικά αυτά τα εργαλεία στην ανάπτυξη PEDs. Τα υφιστάμενα πρότυπα επικεντρώνονται κυρίως στη διαλειτουργικότητα και την ανταλλαγή δεδομένων, αφήνοντας κενό σε μεθοδολογικά, οργανωτικά και διαδικαστικά ζητήματα.
Ο ρόλος του νέου CEN Workshop Agreement
Το νέο CEN Workshop Agreement φιλοδοξεί να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό. Το υπό ανάπτυξη CWA θα μεταφράσει την ερευνητική γνώση, τις πιλοτικές εφαρμογές και τις εμπειρίες αναπαραγωγής του έργου TIPS4PED σε συγκεκριμένες οδηγίες για την καθημερινή πρακτική των πόλεων.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το έγγραφο δεν θα επιβάλλει συγκεκριμένες τεχνικές αρχιτεκτονικές ούτε θα αντικαταστήσει υφιστάμενα πρότυπα. Αντίθετα, θα λειτουργήσει συμπληρωματικά, εστιάζοντας σε τέσσερις βασικούς άξονες: τις ροές εργασίας για τον σχεδιασμό PEDs με υποστήριξη ψηφιακών διδύμων, τις αρχές δεδομένων και μοντελοποίησης, τα πλαίσια παρακολούθησης και αξιολόγησης απόδοσης και τις πρακτικές τεκμηρίωσης και αναφοράς δεδομένων.
Με αυτόν τον τρόπο, το CWA αναμένεται να αποτελέσει κοινό ευρωπαϊκό έγγραφο; αναφοράς, διευκολύνοντας τη μεταφορά και κλιμάκωση λύσεων μεταξύ πόλεων διαφορετικού μεγέθους και γεωγραφικού πλαισίου.
Γιατί είναι σημαντικό για την Κύπρο
Για την Κύπρο, όπου οι πόλεις αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα προκλήσεις ενεργειακού κόστους, κλιματικής προσαρμογής και ψηφιακού μετασχηματισμού, η πρωτοβουλία αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι μικρές και μεσαίες πόλεις, καθώς και οι τοπικές αρχές, μπορούν να επωφεληθούν από πρακτικές ευρωπαϊκές κατευθύνσεις χωρίς να απαιτείται μεγάλης κλίμακας τεχνολογική επένδυση από την αρχή.
Επιπλέον, η χρήση Τοπικών Ψηφιακών Διδύμων μπορεί να βοηθήσει κυπριακούς δήμους να προσομοιώνουν σενάρια ενεργειακής αναβάθμισης, να αξιολογούν επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά, αποθήκευση ενέργειας ή έξυπνα δίκτυα και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις βασισμένες σε δεδομένα. Για τις κυπριακές ΜΜΕ και τις εταιρείες τεχνολογίας, ανοίγονται ευκαιρίες ανάπτυξης λύσεων που θα είναι ευθυγραμμισμένες με ευρωπαϊκά τυποποιητικά έγγραφα από το στάδιο του σχεδιασμού.
Συμμετοχή και επόμενα βήματα
Η συνεδρία για το καθορισμό και την έγκριση του περιεχομένου του CWA έχει προγραμματιστεί για τις 6 Μαΐου 2026 και θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά, με ανοικτή πρόσκληση συμμετοχής σε ενδιαφερόμενους φορείς από όλη την Ευρώπη. Παράλληλα, οι CEN και CENELEC καλούν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν σχόλια στο προσχέδιο του πρόγραμματοςς εργασιών, ενισχύοντας τον ανοικτό και συμμετοχικό χαρακτήρα της ευρωπαϊκής τυποποίησης και διαμορφώνοντας το περιεχόμενο του CWA, αφού τα σχόλια θα ληφθούν υπόψιν κατά τη συνεδρία στις 6 Μάϊου.
Ο Κυπριακός Οργανισμός Τυποποίησης (CYS) μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διάχυση της πληροφόρησης και στη διευκόλυνση της συμμετοχής κυπριακών φορέων, διασφαλίζοντας ότι οι ιδιαιτερότητες και οι ανάγκες της Κύπρου θα ληφθούν υπόψη στο τελικό αποτέλεσμα.
Κοιτάζοντας προς το μέλλον
Η πρωτοβουλία TIPS4PED και το νέο CEN Workshop Agreement αποδεικνύουν πώς η ευρωπαϊκή τυποποίηση εξελίσσεται από καθαρά τεχνικό εργαλείο σε στρατηγικό μέσο στήριξης της βιώσιμης ανάπτυξης και της καινοτομίας.
Για την Κύπρο, η έγκαιρη εμπλοκή σε τέτοιες διαδικασίες δεν είναι απλώς θέμα συμμόρφωσης, αλλά επένδυσης στη γνώση, στην ανταγωνιστικότητα και στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη των επόμενων δεκαετιών.
Οι ενδιαφερόμενοι συμμετέχοντες καλούνται να εγγραφούν για την συνεδρία επικοινωνώντας με τη Γραμματεία του Εργαστηρίου (UNI): Andrea Mora (andrea.mora@uni.com).
